ประวัติศาสตร์ซ้ำรอยที่เซินเจิ้น? จีนเตรียมรับผู้นำสหรัฐฯ “เป็ดง่อย” อีกครั้ง ย้อนภาพโอบามาเมื่อ 10 ปีก่อน ชี้ “ทรัมป์” อาจเร่งทำข้อตกลงพิสูจน์อำนาจ พักรบการค้า–ต่อรองปมขัดแย้งภูมิรัฐศาสตร์

10-11-2026

   สำนักข่าว SCMP รายงานว่า จีนเตรียมต้อนรับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ของสหรัฐฯ ในการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค (APEC) ที่เมืองเซินเจิ้น ท่ามกลางคำถามว่า ผู้นำสหรัฐฯ ซึ่งเผชิญความอ่อนแอทางการเมืองหลังการเลือกตั้งกลางเทอม จะสามารถบรรลุข้อตกลงกับรัฐบาลปักกิ่งที่มีผลยั่งยืนได้หรือไม่ หรือจะซ้ำรอยการเยือนจีนของอดีตประธานาธิบดีบารัก โอบามา (Barack Obama) เมื่อหนึ่งทศวรรษก่อน

   สิบปีหลังจีนเป็นเจ้าภาพต้อนรับโอบามา ซึ่งขณะนั้นเผชิญข้อจำกัดทางการเมือง ในการประชุมสุดยอดกลุ่ม G20 ที่เมืองหางโจว จีนกำลังเตรียมรับผู้นำสหรัฐฯ อีกคนที่ถูกมองว่าอยู่ในภาวะ “เป็ดง่อย” หรือมีอำนาจผลักดันนโยบายลดลง ในการประชุมพหุภาคีครั้งสำคัญ

   ตามต้นฉบับ พรรครีพับลิกันสูญเสียเสียงข้างมากในทั้งสองสภาของสหรัฐฯ ในการเลือกตั้งกลางเทอมเมื่อวันอังคาร โดยความพ่ายแพ้ลุกลามเข้าไปถึงรัฐที่เคยเป็นฐานเสียงเหนียวแน่นของพรรค ทรัมป์จึงคาดว่าจะพบกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง (Xi Jinping) ของจีนในอีกสองสัปดาห์ข้างหน้า นอกรอบการประชุมผู้นำ APEC ที่เซินเจิ้น ซึ่งจะเป็นการพบกันโดยตรงครั้งที่ 3 ของทั้งคู่ในปีนี้

    การหารือนาน 5 ชั่วโมงระหว่างโอบามากับสีเมื่อปี 2016 ไม่สามารถป้องกันความสัมพันธ์จากการเสื่อมถอยจนกลายเป็นสงครามการค้าหลังทรัมป์เข้ารับตำแหน่งได้ ประสบการณ์ดังกล่าวจึงทำให้เกิดคำถามว่า ความเปราะบางทางการเมืองของทรัมป์หลังการเลือกตั้งกลางเทอมจะจำกัดพื้นที่สำหรับการดำเนินการทางการทูตระยะยาวหรือไม่ แม้เขาอาจบรรลุข้อตกลงบางประการได้อย่างรวดเร็วที่เซินเจิ้น

ความพ่ายแพ้ในประเทศอาจเพิ่มแรงจูงใจให้ทรัมป์ทำข้อตกลง

เหมย หยาง (Mei Yang) ผู้ช่วยผู้อำนวยการ Institute for International Affairs, Qianhai (IIA) ซึ่งตั้งอยู่ในเซินเจิ้น ประเมินว่า ความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ในการเลือกตั้งกลางเทอม ซึ่งเปรียบได้กับ “วอเตอร์ลู” ทางการเมือง อาจทำให้ทรัมป์หลีกเลี่ยงการสร้างความขัดแย้งใหม่กับจีน และกระตือรือร้นมากขึ้นที่จะทำข้อตกลงด้านการค้าและประเด็นขัดแย้งระหว่างประเทศ เพื่อกอบกู้สถานะทางการเมือง

อย่างไรก็ตาม เหมยเตือนว่า ผู้นำสหรัฐฯ ไม่น่าจะยอมผ่อนปรนจุดยืนด้านเทคโนโลยีหรือไต้หวัน เพราะต้องหลีกเลี่ยงการถูกโจมตีจากภายในพรรคของตนเอง

“ความย้อนแย้งนี้จะปรากฏอยู่ตลอดการเดินทางเยือนเซินเจิ้นของเขา” เหมยกล่าว

ในบทวิเคราะห์ที่เผยแพร่เมื่อวันพฤหัสบดี เหมยระบุว่า ทรัมป์ “ไม่เต็มใจอย่างชัดเจน” ที่จะยอมรับกรอบการอธิบายทางการเมืองว่าเขากลายเป็นประธานาธิบดีเป็ดง่อยแล้ว โดยสภาคองเกรสชุดใหม่จะยังไม่เริ่มประชุมจนกว่าจะถึงเดือนมกราคม

การพบกับสีจึงอาจเปิดโอกาสให้ทรัมป์แสดงต่อผู้คนในประเทศว่า ความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งกลางเทอม “ไม่ได้ลดทอน” อิทธิพลทางการเมืองของเขา และแสดงต่อประชาคมโลกว่า เขายังสามารถเป็นตัวแทนสหรัฐฯ ในประเด็นระหว่างประเทศที่สำคัญได้

เหมยระบุเพิ่มเติมว่า หากการหารือที่เซินเจิ้นมีความคืบหน้า ทรัมป์อาจต่อยอดแรงส่งดังกล่าวไปยังการประชุมสุดยอด G20 ที่เมืองไมแอมีในเดือนธันวาคม

“สำหรับทรัมป์ที่ต้องการพิสูจน์ว่าเขายังมีความสามารถในการบริหารประเทศ แนวทางเช่นนี้ย่อมมีแรงดึงดูดอย่างแท้จริง” เหมยเขียน

บทเรียนจากการพบกันระหว่างโอบามากับสีในปี 2016

การพบกันระหว่างสีกับโอบามาเมื่อสิบปีก่อนสร้างความคืบหน้าให้ความสัมพันธ์ทวิภาคีได้ไม่มากนัก โดยเฉพาะในประเด็นการค้า ความมั่นคงไซเบอร์ ทะเลจีนใต้ และการติดตั้งระบบป้องกันขีปนาวุธ THAAD ของสหรัฐฯ ในเกาหลีใต้

ผู้นำทั้งสองประกาศร่วมกันว่าจะให้สัตยาบันความตกลงปารีสว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่หลายฝ่ายมองว่า ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเป็นเพียงการกลบความขัดแย้งที่ฝังรากลึก ต่อมาทรัมป์ถอนสหรัฐฯ ออกจากความตกลงนี้ในช่วงดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยแรก

ถึงกระนั้น โอบามาและสีต่างย้ำความมุ่งมั่นที่จะบริหารจัดการความแตกต่างอย่างสร้างสรรค์ และขยายความร่วมมือในหลายด้าน

เช่นเดียวกับโอบามา ทรัมป์กำลังพยายามรักษาเสถียรภาพความสัมพันธ์กับรัฐบาลปักกิ่ง อย่างไรก็ตาม แนวคิด “เสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์อย่างสร้างสรรค์” ที่ผู้นำสหรัฐฯ และจีนตกลงร่วมกันเมื่อต้นปี คาดว่าจะเผชิญบททดสอบหลังการเลือกตั้งกลางเทอม

การค้า พลังงาน และแร่สำคัญอาจเป็นพื้นที่เจรจา

เหมยประเมินว่า ในการหารือที่เซินเจิ้น ทรัมป์อาจพร้อมพูดคุยเรื่องการต่ออายุข้อตกลงพักรบทางการค้าที่จะหมดอายุในเดือนมกราคม การปรับภาษีสินค้าบางรายการ และการเปิดตลาดสหรัฐฯ ให้จีนมากขึ้น

สิ่งเหล่านี้อาจแลกกับการที่จีนเพิ่มการซื้อสินค้าเกษตรและพลังงานจากสหรัฐฯ หรือเปิดโอกาสให้บริษัทอเมริกันเข้าถึงตลาดจีนได้ดีขึ้น

ผู้นำสหรัฐฯ อาจพยายามรักษาเสถียรภาพการจัดหาแร่สำคัญจากจีน เช่น แร่หายาก ตลอดจนเพิ่มความร่วมมือด้านการบังคับใช้กฎหมายเพื่อต่อต้านยาเสพติดและการฉ้อโกงผ่านระบบโทรคมนาคม

“ทรัมป์สามารถนำเสนอผลลัพธ์เหล่านี้ว่าเป็นประโยชน์ที่จับต้องได้ ซึ่งเขาเจรจามาให้สหรัฐฯ” เหมยระบุ

อิหร่านและยูเครนอาจเป็นอีกวาระสำคัญ

ต้นฉบับระบุว่า สงครามที่สหรัฐฯ และอิสราเอลทำกับอิหร่านถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นสาเหตุหลักของความพ่ายแพ้อย่างหนักของพรรครีพับลิกันในการเลือกตั้งกลางเทอม โดยรองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ (J.D. Vance) ของสหรัฐฯ แสดงความเห็นในทำนองดังกล่าวต่อสาธารณะเมื่อวันพุธ ขณะที่ทรัมป์ยังคงยืนยันความถูกต้องของการตัดสินใจเริ่มปฏิบัติการ

เหมยกล่าวว่า ทรัมป์อาจต้องการใช้ประโยชน์จากช่องทางการติดต่อระหว่างรัฐบาลปักกิ่งกับรัฐบาลเตหะราน เพื่อลดต้นทุนทางการทูตในการคลี่คลายความขัดแย้ง ผลักดันให้เปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และสร้างเงื่อนไขเอื้อต่อการเจรจาเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ทรัมป์อาจหวังใช้ความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับรัสเซียเพื่อสร้างความคืบหน้าไปสู่การหยุดยิงและการจัดวางกรอบหลังสงครามในยูเครนด้วย แต่ไม่ได้หมายความว่าเขาต้องการให้จีนทำหน้าที่ผู้ไกล่เกลี่ยอย่างเป็นทางการ

“ทรัมป์ต้องการให้จีนใช้อิทธิพลระหว่างประเทศช่วยสหรัฐฯ แก้ปัญหา แต่ขณะเดียวกันก็ยังระแวงต่อการที่จีนจะมีบทบาทนำมากขึ้นในกิจการระหว่างประเทศ” เหมยกล่าว

เทคโนโลยีและไต้หวันยังมีพื้นที่ประนีประนอมจำกัด

เหมยไม่คาดว่าทรัมป์จะผ่อนคลายข้อจำกัดต่อจีนอย่างมีนัยสำคัญในด้านชิประดับสูง โครงสร้างพื้นฐานปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI และเทคโนโลยีสำคัญอื่น ๆ

“สำหรับไต้หวันและความมั่นคงทางทหาร ยิ่งมีพื้นที่ประนีประนอมน้อยกว่านั้น” เขากล่าว

เหมยประเมินว่า ทรัมป์น่าจะดำเนินการเจรจาทำข้อตกลงด้วยท่าที “ค่อนข้างระมัดระวัง” โดยหลีกเลี่ยงข้อผูกมัดที่อาจถูกมองว่าอ่อนข้อให้รัฐบาลปักกิ่งในประเด็นเหล่านี้

เมื่อต้องเผชิญสภาคองเกรสที่พรรคเดโมแครตครองเสียงข้างมาก ทรัมป์อาจพึ่งพาฐานสนับสนุนทางการเมืองของตนมากขึ้น ขณะเดียวกันก็พยายามป้องกันไม่ให้สมาชิกพรรครีพับลิกันกล่าวโทษนโยบายต่างประเทศของเขาว่าเป็นสาเหตุของความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งกลางเทอม

รัฐบาลปักกิ่งถือว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีน และจะรวมไต้หวันเข้ากับจีนโดยใช้กำลังหากจำเป็น ประเทศส่วนใหญ่ รวมถึงสหรัฐฯ ไม่รับรองไต้หวันเป็นรัฐเอกราช แต่รัฐบาลวอชิงตันคัดค้านความพยายามใด ๆ ที่จะเข้าควบคุมเกาะซึ่งปกครองตนเองแห่งนี้ด้วยกำลัง และยังคงยึดมั่นในการจัดหาอาวุธให้ไต้หวัน

ผลระยะยาวขึ้นอยู่กับการนำข้อตกลงไปปฏิบัติ

“จีนและสหรัฐฯ สามารถแสวงหาพื้นที่ความร่วมมือด้านการค้า พลังงาน การต่อต้านยาเสพติด การปราบปรามการฉ้อโกง และประเด็นขัดแย้งระหว่างประเทศบางเรื่องได้ แต่ความต้องการข้อตกลงในระยะสั้นของทรัมป์ไม่ได้หมายความว่า จุดยืนเชิงยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ ต่อจีนเปลี่ยนไปแล้ว” เหมยเขียน

เขาระบุว่า การพบกันของผู้นำเพียงครั้งเดียวไม่สามารถ “ลบล้างความแตกต่างที่สั่งสมมานานได้โดยอัตโนมัติ”

“ทรัมป์หวังใช้ข้อตกลงทางการทูตเสริมอำนาจต่อรองของตนในช่วงครึ่งหลังของวาระ ขณะที่จีนต้องการสภาพแวดล้อมภายนอกที่เอื้อต่อการบริหารจัดการความแตกต่าง ขยายความร่วมมือ และหลีกเลี่ยงความสัมพันธ์ที่ผันผวนซ้ำแล้วซ้ำเล่า” เหมยระบุ “ผลประโยชน์ของทั้งสองฝ่ายมีส่วนทับซ้อนกัน แต่ต่างฝ่ายต่างก็มีข้อจำกัดของตนเอง”

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ของผู้นำสหรัฐฯ ทั้งสองคนมีความแตกต่างสำคัญ การเยือนหางโจวในปี 2016 เป็นการเดินทางเยือนจีนครั้งสุดท้ายของโอบามาในฐานะประธานาธิบดี และเกิดขึ้นในช่วงไม่กี่เดือนสุดท้ายก่อนพ้นตำแหน่ง ขณะที่ทรัมป์ยังเหลือเวลาดำรงตำแหน่งในสมัยที่สองอีกสองปี

เหมยประเมินว่า การพบกันระหว่างประธานาธิบดีสหรัฐฯ กับจีนในเวที APEC จะสร้างผลสืบเนื่องที่ยั่งยืนได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับว่าข้อเห็นพ้องที่บรรลุในเซินเจิ้นจะได้รับการนำไปปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพเพียงใด

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3373654/history-repeats-shenzhen-china-hosts-another-lame-duck-us-president?module=top_story&pgtype=homepage