'เงินสดคือความมั่นคง' สวิตเซอร์แลนด์ เตรียมทำประชามติ ‘บทคุ้มครองธนบัตรและเหรียญฟรังก์สวิส ไว้ในรัฐธรรมนูญ’ ป้องกันการถูกบังคับใช้เงินดิจิทัล

10-3-2026

  สำนักข่าว Bloomberg รายงานว่า ชาวสวิตเซอร์แลนด์ (Switzerland) เตรียมลงประชามติในวันอาทิตย์นี้ว่าจะ “ยืนยันสถานะเงินสด” ด้วยการบรรจุบทคุ้มครองธนบัตรและเหรียญฟรังก์สวิส (Swiss franc) ไว้ในรัฐธรรมนูญหรือไม่ ประเด็นดังกล่าวมีเป้าหมายให้การเข้าถึงเงินสดเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองตามกฎหมาย แม้ในชีวิตประจำวันประชาชนจะหันไปใช้ช่องทางชำระเงินแบบดิจิทัลมากขึ้นก็ตาม

  แม้พฤติกรรมการใช้จ่ายปัจจุบันสะท้อนว่าคนสวิสนิยมจ่ายผ่านบัตรเดบิตและช่องทางอิเล็กทรอนิกส์มากกว่าเงินสด แต่การลงประชามติครั้งนี้ถือเป็นจังหวะหายากที่ประเทศพัฒนาแล้วแห่งหนึ่งจะ “ย้อนกลับมาทบทวนบทบาทของเงินสด” ในภาพรวม ขณะที่เทคโนโลยีกำลังเร่งให้ธนบัตรเสื่อมความสำคัญลงอย่างต่อเนื่อง

  ข้อเสนอให้ใส่ “เบรกเชิงกฎหมาย” ต่อการล้มเลิกการใช้เงินสดในอนาคตอาจมีลักษณะเชิงสัญลักษณ์สูง แต่กลับมีนัยสำคัญเป็นพิเศษในประเทศที่ประชาชนยังนิยมเก็บธนบัตรไว้ในมือจำนวนมาก และที่ซึ่งเหรียญกษาปณ์ลวดลายดั้งเดิมที่อัดแน่นด้วยสัญลักษณ์ชาตินิยมบางแบบ ถูกใช้มาต่อเนื่องตั้งแต่ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 แทบจะนานเท่าอายุของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน

  ความหมกมุ่นต่อ “มูลค่าเงิน” ซึ่งมีรากฐานจากระบบสถาบันการเงินและธนาคารของสวิตเซอร์แลนด์ เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยสร้างภาพลักษณ์ “เงินฟรังก์สวิส” ในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัยของนักลงทุนทั่วโลก บทบาทดังกล่าวเพิ่งได้รับการตอกย้ำอีกครั้งในสัปดาห์นี้ เมื่อเกิดสงครามครั้งใหม่ในตะวันออกกลางและนักลงทุนแห่หาที่หลบความเสี่ยง

  เยือิร์ก คอนเซ็ตต์ (Juerg Conzett) นักประวัติศาสตร์และอดีตนายธนาคาร ผู้ก่อตั้ง MoneyMuseum ในนครซูริก กล่าวว่า “เมื่อใดก็ตามที่ชาวสวิสเงยหน้ามองออกไปนอกภูเขา พวกเขาเห็นโลกที่กำลังเปลี่ยนไปตลอดเวลา สำหรับหลายคนที่นี่ ‘เงินสด’ แทนความรู้สึกของบ้าน”

  ฝ่ายผู้สนับสนุน ซึ่งรวบรวมรายชื่อประชาชนได้ 157,000 คนเพื่อยื่นเรื่องให้จัดประชามติ ยืนยันว่า “เงินสดคือหลักประกันขั้นสุดท้ายของมูลค่า” ในช่วงเวลาแห่งความไม่แน่นอน

  ริชาร์ด คอลเลอร์ (Richard Koller) ตัวแทนขบวนการ Swiss Freedom Movement ผู้นำรณรงค์ กล่าวว่า “ประเด็นนี้คือการรับประกันว่า ประชาชนยังมีทางเลือกหันกลับไปใช้เงินสดได้เสมอ เมื่อเผชิญภาวะดอกเบี้ยติดลบหรือค่าธรรมเนียมการทำธุรกรรมของธนาคารที่สูงเกินไป เรารู้ดีว่าเงินสดใช้ได้โดยไม่ต้องพึ่งไฟฟ้า อินเทอร์เน็ต หรือระบบเฝ้าระวัง — และนั่นเป็นสิ่งสำคัญสำหรับชาวสวิส”

 ในอดีต เมื่อธนาคารกลางสวิตเซอร์แลนด์ (Swiss National Bank: SNB) ใช้นโยบายดอกเบี้ยติดลบ — ซึ่งยุติลงในปี 2022 — ประชาชนจำนวนมากพากันถอนเงินออกจากบัญชีเพื่อหลีกเลี่ยงค่าปรับจากอัตราดอกเบี้ยดังกล่าว ปัจจุบันอัตราดอกเบี้ยนโยบายอยู่ที่ระดับศูนย์ ทำให้ความเป็นไปได้ที่ดอกเบี้ยจะกลับไปติดลบอีกครั้ง กลายเป็นหนึ่งในประเด็นที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งคำนึงถึง

  กลุ่มของคอลเลอร์เคยผลักดันให้จัดประชามติต่อต้านการบังคับฉีดวัคซีนโควิด-19 แต่สุดท้ายล้มเหลว เนื่องจากรัฐบาลไม่เคยมีแผนจะบังคับฉีดให้ประชาชนอยู่แล้ว

  รัฐบาลสวิตฯ เสนอ “ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับคู่แข่ง” ให้ประชาชนลงคะแนนพร้อมกัน โดยเป็นการเขียนบทบัญญัติใหม่เกี่ยวกับเงินสดด้วยเช่นกัน “เงินสดเป็นเรื่องที่ผู้คนให้ความสนใจ” คาริน เคลเลอร์-ซุทเทอร์ (Karin Keller-Sutter) รัฐมนตรีคลังกล่าวขณะเสนอร่างต่อสาธารณะ

  ความแตกต่างหลักอยู่ที่ถ้อยคำ รัฐบาลเลือกใช้ถ้อยคำที่ฝ่ายรณรงค์มองว่า “เปิดช่องให้สามารถยกเลิกธนบัตรและเหรียญในอนาคต” และแทนที่ด้วยสกุลดิจิทัล ในขณะที่ฉบับประชาชนต้องการล็อกสถานะเงินสดให้แน่นหนากว่า โพลสำรวจล่าสุดบ่งชี้ว่า ทั้งสองร่างมีแนวโน้มได้เสียงข้างมาก แต่ร่างของรัฐบาลได้รับการสนับสนุนมากกว่าเล็กน้อย

  ไม่ว่าผลลงประชามติจะออกมาอย่างไร การลงคะแนนครั้งนี้บังคับให้คนสวิสต้อง “ทบทวนความสัมพันธ์กับเงินสด” ซึ่งอาจมองได้ว่าแข็งแรงมากหรือเริ่มอ่อนแรงลงแล้ว ขึ้นอยู่กับมุมมองที่ใช้ตีความ

  ด้านหนึ่ง ชาวสวิสนิยมสะสมเงินสดมากกว่าประเทศอื่น จากการมีธนบัตรมูลค่าสูงติดอันดับโลกอย่างใบละ 1,000 ฟรังก์ (ประมาณ 1,272 ดอลลาร์สหรัฐ) ทำให้โดยเฉลี่ยแล้วคนสวิสหนึ่งคนถือเงินสดที่บ้านเกือบ 10,700 ดอลลาร์ ตามข้อมูลของ Bank for International Settlements

  แม้แต่ชุดธนบัตรสวิสซีรีส์เก่าจากทศวรรษ 1970 ที่เลิกใช้ไปแล้ว ก็ยังปรากฏอยู่ในครัวเรือนจำนวนมาก โดยมีมูลค่ารวมราว 900 ล้านฟรังก์ยังถูกเก็บซ่อน “ใต้ฟูก” อยู่ในระบบนอกสายตารัฐ

 ลุดวิก คาร์ล (Ludwig Karl) ประธานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการของ Swiss Gold Safe Ltd. ผู้ให้บริการตู้นิรภัยและสถานที่เก็บทรัพย์สินระบุว่า “แทบทุกคนมีเงินสดอย่างน้อย 1,000 ฟรังก์เก็บไว้ยามจำเป็น และบางคนก็เก็บธนบัตรจำนวนมากกว่านั้นเป็นหลักแสนฟรังก์หรือมากกว่านั้น”

  แต่อีกด้านหนึ่ง แม้จะรักธนบัตร คนสวิสก็ใช้จ่ายในชีวิตประจำวันด้วยเงินสดน้อยลงเรื่อยๆ ปี 2024 เงินสดถูกใช้ในเพียงราว 30% ของธุรกรรมการชำระเงินประจำวัน ลดลงจากระดับประมาณ 70% ในปี 2017 โดยบัตรเดบิตก้าวขึ้นมาเป็นวิธีชำระเงินที่ใช้บ่อยที่สุด แซงหน้าเงินสดไปแล้ว

  “ในอดีตลูกค้าจ่ายด้วยเงินสดบ่อยกว่านี้มาก” วาเนสซา ฟรี (Vanessa Frei) โฆษกของร้านนาฬิกาหรู Beyer Chronometrie AG บนถนน Bahnhofstrasse ใจกลางย่านช้อปปิงของซูริกกล่าว

  ผู้ค้าปลีกบางรายเริ่มจำกัดการรับชำระด้วยเงินสด โดยเฉพาะบริการขนส่งมวลชนและกิจกรรมกลางแจ้ง เช่น ตลาดคริสต์มาสในบางเมือง ซึ่งบางแห่งประกาศไม่รับเงินสดแล้ว

  ในเมืองลูกาโน (Lugano) ทางตอนใต้ เทศบาลถึงขั้นเปิดให้ประชาชนชำระภาษี ค่าปรับ และใบแจ้งหนี้ต่างๆ ด้วยสินทรัพย์คริปโตอย่าง Bitcoin และ Tether ขณะเดียวกัน SNB ก็ถือเป็นหนึ่งในธนาคารกลางกลุ่มแรกๆ ของโลกที่ทดลองใช้ “สกุลดิจิทัล” ในการชำระระหว่างสถาบันการเงินในตลาดเงิน

  อย่างไรก็ดี ธนาคารกลางสวิสยังยืนยันความสำคัญของเงินสด ล่าสุด SNB เพิ่งประกาศชื่อผู้ออกแบบธนบัตรชุดใหม่ ซึ่งมีแผนจะทยอยออกใช้ในช่วงทศวรรษ 2030

  มาร์ติน ชเลเกล (Martin Schlegel) ประธาน SNB ย้ำอยู่หลายครั้งว่า “ผู้บริโภคเองก็มีบทบาทสำคัญ” หากต้องการให้เงินสดยังคงหมุนเวียนอยู่ในระบบ ตัวอย่างจากออสเตรียเพื่อนบ้านสะท้อนภาพอนาคตหากความต้องการเงินสดลดลงถึงขั้นวิกฤต โดยธนาคารกลางออสเตรียกำลังเดินหน้าโครงการติดตั้งตู้กดเงินสดอัตโนมัติ (ATM) เพิ่มขึ้นให้ครอบคลุมเมืองเล็กที่มีประชากรตั้งแต่ 500 คนขึ้นไป ซึ่งสาขาธนาคารถูกปิดไปแล้ว

  สำหรับผู้ลงคะแนนเสียง บางส่วนอาจโหวตสนับสนุนรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ด้วยเหตุผลเรื่อง “ความเป็นธรรมต่อผู้ที่ยังต้องพึ่งเงินสด”

 ลีโอ เดตต์ไวเลอร์ (Leo Dettwiler) นักศึกษาวัย 22 ปีจากกรุงแบร์นกล่าวว่า “ผมแทบไม่เคยจ่ายด้วยเงินสดแล้ว แต่เข้าใจว่าคนรุ่นใหญ่กว่ายังอยากมีตัวเลือกใช้ธนบัตรอยู่ นั่นแหละคือเหตุผลที่ผมไม่ติดอะไรกับการลงคะแนนสนับสนุนข้อเสนอของรัฐบาล แม้มันจะไม่ใช่เรื่องที่มีผลกับชีวิตผมมากนักก็ตาม”

 อย่างไรก็ตาม คอนเซ็ตต์จาก MoneyMuseum มองประเด็นนี้ต่างออกไป ชายวัย 79 ปี ซึ่งสะสมเหรียญมาตั้งแต่เด็ก ยอมรับว่ารู้สึก “สองจิตสองใจ” กับประชามติวันอาทิตย์

  “สุดท้ายแล้วเงินสดคงจะค่อยๆ หายไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้” เขากล่าว “ถ้าคุณไปคุยกับคนหนุ่มสาว พวกเขาแทบไม่ใช้เงินสดเลย ผมเองก็เหมือนกัน นอกจากไว้ให้ทิปเท่านั้น”

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-06/switzerland-s-voters-are-about-to-put-cash-in-the-constitution?utm_source=website&utm_medium=share&utm_campaign=copy