.
สหรัฐฯ สงวนท่าทีต่อคำตัดสินศาลโลก คดีเมียนมาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โรฮีนจา ขณะ EU ชื่นชมบทบาทศาล–จีนห่วง ICJ ใช้อำนาจเกินขอบเขต
21-11-2026
The Guardian รายงานว่า ปฏิกิริยานานาชาติต่อคำตัดสินของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศสะท้อนความเห็นที่แตกต่างอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับบทบาทของศาล ขณะที่ EU ย้ำความสำคัญของศาลในการระงับข้อพิพาทโดยสันติ
สหรัฐฯ แสดงท่าทีระมัดระวังต่อคำตัดสินของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (International Court of Justice: ICJ) ซึ่งเป็นองค์กรตุลาการหลักของสหประชาชาติ ที่วินิจฉัยว่าเมียนมากระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชนกลุ่มน้อยโรฮีนจา ขณะที่จีนแสดงความกังวลเกี่ยวกับการใช้อำนาจตุลาการเกินขอบเขต
ปฏิกิริยาต่อคำตัดสินครั้งประวัติศาสตร์เมื่อวันพฤหัสบดีสะท้อนความแตกแยกอย่างลึกซึ้งในประชาคมระหว่างประเทศเกี่ยวกับบทบาทของศาลและสถาบันในลักษณะเดียวกัน ทั้งนี้ ก่อนหน้านี้ ICJ ไม่เคยมีคำวินิจฉัยให้รัฐใดต้องรับผิดชอบต่อการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และคำตัดสินครั้งนี้อาจกลายเป็นบรรทัดฐานทางกฎหมายสำหรับคดีเกี่ยวกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในอนาคต โดยเฉพาะคดีที่อิสราเอลถูกฟ้องร้อง
สหภาพยุโรป (EU) ยกย่องคำพิพากษาของ ICJ ว่าเป็นคำตัดสิน “ครั้งสำคัญยิ่ง” ขณะที่สหราชอาณาจักรยืนยัน “การสนับสนุนอย่างเต็มที่” ต่อศาลและระเบียบกฎหมายระหว่างประเทศ ส่วนออสเตรเลียเรียกร้องให้เมียนมาปฏิบัติตามคำพิพากษาและพันธกรณีภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศอย่างครบถ้วน
อย่างไรก็ตาม จีน ซึ่งเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศที่ให้การสนับสนุนผู้นำทหารเมียนมานับตั้งแต่ยึดอำนาจเมื่อห้าปีก่อน หยิบยกข้อกังวลเกี่ยวกับ “ประเด็นต่าง ๆ เช่น การใช้อำนาจพิจารณาคดีเกินขอบเขตและการตีความอย่างขยายความ”
กัว เจียคุน (Guo Jiakun) โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน กล่าวในการแถลงข่าวเมื่อตอบคำถามเกี่ยวกับคำตัดสินของ ICJ ว่า “จีน...เห็นว่าแนวทางปฏิบัติเช่นนี้ไม่เอื้อต่อการระงับข้อพิพาท” พร้อมระบุว่า “ประชาคมระหว่างประเทศควรร่วมมือกันผลักดันการระงับข้อพิพาท เพื่อหลีกเลี่ยงการทำให้ประเด็นนี้ซับซ้อนยิ่งขึ้น”
ประเทศตะวันตกตัดความสัมพันธ์กับเมียนมา ซึ่งเป็นประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เผชิญความไร้เสถียรภาพและความยากจน หลังการรัฐประหารในปี 2021 ที่โค่นล้มรัฐบาลซึ่งมีพลเรือนเป็นผู้นำ
โฆษกประธานาธิบดีเมียนมากล่าวเมื่อวันศุกร์ว่า คำตัดสินดังกล่าว “ไม่เป็นธรรม” โดยอ้างถึงผลลงมติของผู้พิพากษา 9 ต่อ 6 เสียง ขณะที่ผู้นำทหารเมียนมาปฏิเสธมาโดยตลอดว่าไม่ได้กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และอ้างว่าปฏิบัติการมีเป้าหมายเพื่อจัดการกับกลุ่มติดอาวุธโรฮีนจาที่ก่อเหตุโจมตี
ไคง์ ไคง์ โซ (Khaing Khaing Soe) กล่าวในการแถลงข่าวที่กรุงเนปยีดอว่า “เมื่อพิจารณาผลการลงมติ จะเห็นว่าผู้พิพากษาทั้ง 15 คนไม่ได้เห็นพ้องกับคำตัดสินทั้งหมด” พร้อมกล่าวว่า “ดังนั้น นี่จึงไม่ใช่คำตัดสินที่เป็นเอกฉันท์...ดิฉันเห็นว่าไม่เป็นธรรม”
กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุเมื่อวันพฤหัสบดีว่า รัฐบาลวอชิงตันกำลังศึกษาคำพิพากษา พร้อมเน้นย้ำถึงความจำเป็นที่จะต้องหลีกเลี่ยง “การนำ ICJ มาใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง”
รัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) มีท่าทีไม่ยอมรับบทบาทของกฎหมายระหว่างประเทศ โดยประกาศว่าจะล้มล้างศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court: ICC) แต่ยังไม่ได้ตั้งคำถามต่อความชอบธรรมของ ICJ
กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ยืนยันอีกครั้งถึงการสนับสนุนประชาชนเมียนมา และระบุว่าสหรัฐฯ มี “ความกังวลอย่างยิ่งต่อการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างต่อเนื่องต่อชาวมุสลิมโรฮีนจาและสมาชิกของชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ” พร้อมชี้ว่าสหรัฐฯ เป็นผู้บริจาครายใหญ่ที่สุดเมื่อพิจารณาเป็นรายประเทศ สำหรับการให้ความช่วยเหลือเพื่อตอบสนองต่อวิกฤตมนุษยธรรมโรฮีนจา
ที่กรุงบรัสเซลส์ EU ระบุว่า เมียนมาต้องดำเนินการตามคำตัดสินของ ICJ อย่างครบถ้วน “โดยไม่ชักช้า” และย้ำว่า “การปฏิบัติตามคำตัดสินของ ICJ ไม่ใช่เรื่องที่จะเลือกทำหรือไม่ทำก็ได้ แต่เป็นพันธกรณีภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ”
โฆษก EU ระบุในแถลงการณ์ว่า “สหภาพยุโรปให้ความเคารพอย่างสูงสุดต่อ ICJ และยังคงยืนหยัดสนับสนุนบทบาทอันสำคัญยิ่งของศาลในการระงับข้อพิพาทโดยสันติและธำรงหลักนิติธรรมในระดับระหว่างประเทศ”
แถลงการณ์ระบุด้วยว่า “ชาวโรฮีนจาเผชิญความทุกข์ทรมานอย่างใหญ่หลวง ทั้งการพลัดถิ่นและความรุนแรง และจะต้องไม่ปล่อยให้ชะตากรรมของพวกเขาถูกลืมเลือน คำพิพากษาครั้งสำคัญยิ่งนี้ตอกย้ำความจำเป็นอย่างยิ่งในการอำนวยความยุติธรรมให้แก่ผู้เสียหาย และการยึดมั่นในกฎหมายระหว่างประเทศ”
อันโตนิโอ กูเตอร์เรส (António Guterres) เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวถึงคำตัดสินว่าเป็น “สิ่งที่แสดงให้เห็นถึงความยุติธรรมระหว่างประเทศ และยืนยันอีกครั้งว่าจะต้องไม่ยอมให้การลอยนวลพ้นผิดจากการกระทำการอันโหดร้ายเช่นนี้เกิดขึ้นอีกต่อไป”
สหราชอาณาจักรขับผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารเมียนมาออกจากประเทศ และเรียกร้องให้มีมาตรการเพื่อ “ทำให้มั่นใจว่าคำตัดสินของศาลจะส่งสารอย่างชัดเจนว่า อาชญากรรมเช่นนี้ไม่อาจกระทำได้โดยไม่ต้องรับโทษ”
คำตัดสินดังกล่าวเป็นบทสรุปของการต่อสู้ทางกฎหมายที่ยืดเยื้อ นับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2017 เมื่อกองทัพเมียนมาเปิดปฏิบัติการที่เรียกว่า “ปฏิบัติการกวาดล้าง” (Clearance Campaign) ในรัฐยะไข่ เพื่อตอบโต้การโจมตีของกลุ่มติดอาวุธโรฮีนจา หลังจากนั้นไม่นาน มีรายงานการข่มขืนและการสังหารหมู่โดยกองกำลังความมั่นคง รวมถึงการเผาบ้านเรือนหลายพันหลัง
คณะผู้พิพากษาปฏิเสธข้ออ้างของเมียนมาที่ว่า ปฏิบัติการดังกล่าวมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อต่อต้านการก่อการร้าย ตลอดจนข้ออ้างที่ว่า แม้ปฏิบัติการจะมีเป้าหมายเพื่อลงโทษหรือบังคับให้ประชาชนพลัดถิ่น แต่ก็ไม่ได้เป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
มิน อ่อง หล่าย (Min Aung Hlaing) ผู้นำเมียนมา ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองทัพในช่วงการโจมตีระหว่างปี 2016–2017 มีหมายจับของ ICC ที่ยังค้างการพิจารณาอยู่ในข้อกล่าวหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ ทั้งนี้ ICC มีหน้าที่ดำเนินคดีกับบุคคล แตกต่างจาก ICJ ซึ่งพิจารณาข้อพิพาทระหว่างรัฐ
อดีตนายทหารผู้นี้โค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของออง ซาน ซู จี (Aung San Suu Kyi) จุดชนวนสงครามกลางเมืองที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายหมื่นคน ก่อนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีพลเรือนในเดือนเมษายน ภายหลังการเลือกตั้งที่ถูกตั้งคำถามอย่างกว้างขวางถึงความน่าเชื่อถือ
แม้ ICJ ไม่มีอำนาจบังคับให้มีการปฏิบัติตามคำตัดสินได้ด้วยตนเอง แต่คำตัดสินของศาลมีผลผูกพัน มีน้ำหนักทางการทูต และสามารถส่งผลต่อแนวทางดำเนินการของประชาคมระหว่างประเทศ รวมถึงการใช้มาตรการคว่ำบาตร
ภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ค.ศ. 1948 การวินิจฉัยว่าเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ขึ้นหรือไม่ กำหนดให้ศาลต้องพิจารณาว่ามีเจตนาทำลายชาวโรฮีนจา “ทั้งหมดหรือบางส่วน” หรือไม่
ปัจจุบัน ผู้ลี้ภัยชาวโรฮีนจาประมาณ 1.2 ล้านคนอาศัยอยู่ในบังกลาเทศ ส่วนใหญ่อยู่ในค่ายผู้ลี้ภัยที่แออัดในเขตค็อกซ์บาซาร์ โดยต้องเผชิญสภาพความเป็นอยู่ที่ยากลำบาก ทั้งความเสี่ยงจากอัคคีภัย โรคติดต่อ ดินถล่มในฤดูมรสุม สุขาภิบาลที่ไม่เพียงพอ และข้อจำกัดในการทำงานที่เข้มงวด
คณะผู้พิพากษาของ ICJ ซึ่งตั้งอยู่ที่กรุงเฮก ยังได้รับการร้องขอให้วินิจฉัยข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในคดีอื่น ๆ ด้วย
แอฟริกาใต้กล่าวหาอิสราเอลว่าละเมิดอนุสัญญาว่าด้วยการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ระหว่างปฏิบัติการโจมตีในฉนวนกาซา ซึ่งอิสราเอลปฏิเสธอย่างหนักแน่น โดยคดีนี้ยังต้องใช้เวลาอีกหลายปีกว่าจะได้ข้อยุติ ทั้งนี้ ในปี 2024 ICJ มีคำสั่งมาตรการชั่วคราวให้อิสราเอลดำเนินการเพื่อให้มั่นใจว่ากองกำลังของตนจะไม่กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อชาวปาเลสไตน์ในฉนวนกาซา
ยูเครนมีคดีที่ฟ้องร้องรัสเซียและยังอยู่ระหว่างการพิจารณาเช่นกัน โดยไม่นานหลังรัสเซียเปิดฉากรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบในเดือนกุมภาพันธ์ 2022 รัฐบาลยูเครนกล่าวหาว่ารัสเซียสร้างข้อกล่าวหาอันเป็นเท็จว่ายูเครนกระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ เพื่อนำมาใช้เป็นข้ออ้างในการโจมตี
---
IMCT NEWS
ที่มา https://www.theguardian.com/law/2026/nov/20/us-eu-reaction-myanmar-rohingya-genocide-icj-ruling-trump-international-law?CMP=share_btn_url