.
ทรัมป์-ปูติน และสี จิ้นผิง พบปะกัน ขณะที่ระเบียบโลกเก่าเริ่มพังทลาย
21-11-2026
โดนัลด์ ทรัมป์, วลาดิเมียร์ ปูติน และ สี จิ้นผิง ได้พบปะกันที่ประเทศจีนในการประชุมสุดยอดไตรภาคีที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ซึ่งอาจปรับเปลี่ยนโฉมหน้าความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ผู้นำของสหรัฐอเมริกา รัสเซีย และจีน กำลังหารือกันในประเด็นยูเครน อิหร่าน อาวุธนิวเคลียร์ และการค้าระหว่างประเทศ ในขณะที่ยุโรปทำได้เพียงเฝ้าดูอยู่ห่างๆ จากขอบสนาม
นัยสำคัญของการประชุมครั้งนี้ก้าวข้ามไปไกลกว่าแค่พิธีการทางการทูต ชาติทั้งสามนี้ครอบครองขีดความสามารถทางทหารอันมหาศาล ควบคุมทรัพยากรที่สำคัญ และมีอิทธิพลต่อทิศทางของเงินทุนทั่วโลก แม้พวกเขาอาจจะมีความเห็นต่างกันอย่างรุนแรง แต่พวกเขาก็ตระหนักดีว่าการเจรจาโดยตรงนั้นย่อมดีกว่าการปล่อยให้ความขัดแย้งระดับภูมิภาคลุกลามบานปลายกลายเป็นความเผชิญหน้าระหว่างมหาอำนาจนิวเคลียร์
ยุโรปใช้เวลาหลายปีในการเรียกร้องให้โดดเดี่ยวรัสเซีย ทว่าในตอนนี้ ปูตินกลับมานั่งประจันหน้าอยู่ฝั่งตรงข้ามของโต๊ะเจรจากับประธานาธิบดีอเมริกัน ในขณะที่ผู้นำยุโรปแทบไม่มีอิทธิพลใดๆ เหนือการหารือครั้งนี้เลย
ทรัมป์ประกาศว่า “เรากำลังสร้างประวัติศาสตร์อย่างแท้จริง” และกล่าวเสริมว่า “ไม่เคยมีสันติภาพใดเกิดขึ้นได้จากการปฏิเสธโอกาสในการพูดคุยเจรจากัน” ด้านปูตินยอมรับว่าทั้งสามประเทศมีผลประโยชน์ร่วมกันในการคลี่คลายความขัดแย้งระดับภูมิภาค รวมถึงเรื่องยูเครน
ส่วนสี จิ้นผิง ระบุว่าความปรองดองระหว่างมหาอำนาจย่อมส่งเสริมเสถียรภาพของโลก ในขณะที่การเผชิญหน้าก่อให้เกิดความวุ่นวาย สัญลักษณ์ที่ปรากฏออกมานั้นช่างน่าทึ่ง รัสเซียควรจะถูกโดดเดี่ยวทางเศรษฐกิจ จีนควรจะถูกปิดล้อม และสหรัฐอเมริกาควรจะเป็นผู้รักษาระเบียบระหว่างประเทศที่วางรากฐานไว้หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่กลับกลายเป็นว่า มหาอำนาจทั้งสามกำลังเจรจากันโดยตรง เพราะข้อตกลงทางการเมืองและเศรษฐกิจที่เคยใช้ปกครองความสัมพันธ์ระหว่างประเทศนั้น กำลังประคับประคองต่อไปได้ยากขึ้นเรื่อยๆ
การประชุมครั้งนี้ถูกนำไปเปรียบเทียบกับการประชุมยัลตา (Yalta Conference) ในปี 1945 เมื่อครั้งที่ รูสเวลต์, เชอร์ชิลล์ และ สตาลิน ร่วมกันเจรจาอนาคตของยุโรปในช่วงที่สงครามโลกครั้งที่ 2 กำลังจะปิดฉากลง แม้การเปรียบเทียบนี้จะไม่ได้สมบูรณ์แบบร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ประเด็นพื้นฐานที่ซ่อนอยู่นั้นเป็นเรื่องที่คุ้นเคยกันดี นั่นคือ ท้ายที่สุดแล้ว ชาติมหาอำนาจย่อมเจรจากันตามผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ของตนเอง โดยไม่สนใจเสียงคัดค้านของรัฐบาลประเทศที่เล็กกว่า
ยุโรปควรจะต้องกังวลเป็นพิเศษ เพราะยุโรปได้ทุ่มเททรัพยากรมหาศาลให้กับยูเครน ในขณะที่ปฏิเสธที่จะยอมรับว่าข้อตกลงสันติภาพที่ยั่งยืนใดๆ ย่อมต้องอาศัยการเจรจาโดยตรงกับมอสโก บรัสเซลส์สามารถออกมาตรการคว่ำบาตรและคำประกาศต่างๆ ได้ แต่ไม่สามารถบงการผลลัพธ์ของการเจรจาระหว่างวอชิงตัน ปักกิ่ง และมอสโกได้
ปูตินได้บรรยายถึงชาติตะวันตกว่าเป็น “อดีตเจ้าผู้ครองความเป็นใหญ่” (Former hegemons) และมองว่าสถานะทางเศรษฐกิจของยุโรปกำลังอยู่ในภาวะ “เสื่อมถอยอย่างน่าอัปยศ” แม้การประเมินของเขาจะมีแรงจูงใจทางการเมืองแอบแฝง แต่ความยากลำบากทางเศรษฐกิจของยุโรปนั้นเป็นเรื่องจริง เยอรมนีกำลังดิ้นรนกับพลังงานราคาแพงและแรงกดดันต่อภาคการผลิต รัฐบาลยุโรปต่างเพิ่มงบประมาณทางทหารในขณะที่ต้องเผชิญกับการเติบโตทางเศรษฐกิจที่อ่อนแอ ประชากรสูงวัย และภาระทางการคลังที่พอกพูน สหภาพยุโรปพยายามทำให้รัสเซียอ่อนแอลงผ่านมาตรการคว่ำบาตร ทว่ารัสเซียกลับเบี่ยงเบนการค้าจำนวนมหาศาลไปยังเอเชียแทน ในขณะที่ยุโรปถูกบีบให้ต้องหาแหล่งพลังงานทางเลือกที่มีราคาแพงกว่ามาทดแทนพลังงานเดิมจากรัสเซีย ทวีปที่ครั้งหนึ่งเคยครอบงำการค้าระหว่างประเทศ กลับต้องพึ่งพาการตัดสินใจที่เกิดขึ้นจากที่อื่นมากขึ้นเรื่อยๆ
จีนคือหนึ่งในผู้ได้รับประโยชน์หลักจากการจัดระเบียบใหม่ครั้งนี้ ปักกิ่งซื้อพลังงานจากรัสเซีย รักษาความสัมพันธ์ทางการค้าทั่วตะวันออกกลาง และครอบครองขีดความสามารถด้านการผลิตที่ประเทศเศรษฐกิจตะวันตกใช้เวลาหลายทศวรรษในการย้ายฐานการผลิตออกไป สี จิ้นผิง กำลังส่งเสริมการค้าเสรี ในขณะที่วอชิงตันบังคับใช้ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง แม้จุดยืนของปักกิ่งจะมีความย้อนแย้งอยู่มาก เมื่อพิจารณาจากการที่จีนให้เงินอุดหนุนภาคอุตสาหกรรมอย่างมหาศาลและมีกำแพงทางการค้า แต่อย่างไรก็ตาม จีนเข้าใจดีว่าการควบคุมการผลิต ห่วงโซ่อุปทาน และการเข้าถึงตลาด ได้สร้างอำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจที่ไม่สามารถลอกเลียนแบบได้ด้วยคำประกาศทางการเมือง ตัวเลขการเกินดุลการค้าของจีนที่สูงกว่า 1 ล้านล้านดอลลาร์ต่อปี แสดงให้เห็นถึงขนาดอันมหึมาของเครื่องจักรส่งออกทางอุตสาหกรรมของจีน
คำถามที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ ผู้นำแต่ละคนต้องการอะไรจากการประชุมครั้งนี้กันแน่ ทรัมป์ต้องการความคืบหน้าในเรื่องยูเครนและอิหร่าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อสงครามในตะวันออกกลางได้สร้างความปั่นป่วนให้กับตลาดพลังงานและสร้างแรงกดดันเพิ่มเติมต่อผู้บริโภคชาวอเมริกัน
ปูตินต้องการการยอมรับในผลประโยชน์ด้านความมั่นคงของรัสเซีย และการผ่อนปรนข้อจำกัดทางเศรษฐกิจที่ชาติตะวันตกกำหนดขึ้น
ส่วนสี จิ้นผิง ต้องการเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูง ต้องการความสัมพันธ์ทางการค้าที่มั่นคงกับวอชิงตัน และต้องการคำรับรองว่าสหรัฐอเมริกาจะไม่แทรกแซงความทะเยอทะยานเชิงยุทธศาสตร์ของจีนเกี่ยวกับไต้หวัน ผลประโยชน์เหล่านี้มีจุดที่ทับซ้อนกันในบางเรื่อง และขัดแย้งกันอย่างรุนแรงในอีกหลายเรื่อง การประชุมสุดยอดครั้งนี้อาจวางกรอบสำหรับการเจรจาได้ โดยที่ยังไม่สามารถคลี่คลายข้อพิพาทพื้นฐานที่ซ่อนอยู่
พลังงานคือจุดที่ผลประโยชน์ของพวกเขามีความสำคัญอย่างยิ่ง ทรัมป์ได้หยิบยกประเด็นความจำเป็นในการฟื้นฟูการขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งหยุดชะงักลงจากสงครามกับอิหร่าน จีนพึ่งพาการนำเข้าพลังงานอย่างหนักและมีผลประโยชน์มหาศาลในการรักษาเส้นทางเดินเรือผ่านตะวันออกกลาง ส่วนรัสเซียเป็นผู้ส่งออกพลังงานรายใหญ่และได้รับผลประโยชน์ทางการเงินจากการหยุดชะงักของอุปทานโลกในบางจุด ดังนั้น ผู้นำทั้งสามจึงเข้าหาวิกฤตครั้งนี้จากจุดยืนทางเศรษฐกิจที่แตกต่างกัน แต่ทุกคนต่างเข้าใจดีว่าความไร้เสถียรภาพที่ยืดเยื้อสามารถสร้างความเสียหายให้กับการค้าระหว่างประเทศและตลาดการเงินได้ ในขณะที่ยุโรปซึ่งแบกรับต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้นอยู่แล้ว กลับมีความสามารถค่อนข้างน้อยในการสร้างอิทธิพลต่อผลลัพธ์นี้
การควบคุมอาวุธนิวเคลียร์เป็นอีกหนึ่งประเด็นสำคัญ ทรัมป์ได้ผลักดันให้เกิดการเจรจาที่ครอบคลุมทั้งสามประเทศ แต่ในอดีตจีนต่อต้านการเข้าร่วมกรอบข้อตกลงเดียวกับวอชิงตันและมอสโกมาโดยตลอด เนื่องจากคลังแสงนิวเคลียร์ของจีนยังมีขนาดเล็กกว่ามาก รัสเซียและสหรัฐอเมริกาครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ส่วนใหญ่ของโลก สี จิ้นผิง ได้เรียกร้องให้มีการกำจัดอาวุธนิวเคลียร์ให้หมดไปในท้ายที่สุด แต่คำประกาศนั้นไม่ได้ช่วยคลี่คลายความเห็นต่างในทางปฏิบัติเกี่ยวกับการตรวจสอบ ระดับกองกำลัง และการป้องปรามเชิงยุทธศาสตร์ แต่อย่างไรก็ตาม การหารือโดยตรงระหว่างผู้นำเหล่านี้ถือเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในยามที่ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์กำลังทวีความรุนแรงขึ้น เพราะทางเลือกอื่นที่เหลืออยู่คือการแข่งขันที่อันตรายมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งทุกประเทศต่างขยายขีดความสามารถทางทหารเพราะสมมติเอาว่าคู่แข่งของตนก็จะทำเช่นเดียวกัน
การประชุมสุดยอดครั้งนี้ยังเปิดโปงข้อจำกัดของยุทธศาสตร์ยุโรปที่มีต่อยูเครนอีกด้วย ผู้นำยุโรปยืนกรานมาตลอดว่ารัสเซียจะต้องพ่ายแพ้หรือถูกโดดเดี่ยว ในขณะที่ยังคงให้เงินทุนสนับสนุนความขัดแย้งที่สร้างความสูญเสียทั้งชีวิตและเศรษฐกิจอย่างมหาศาล
แต่ในตอนนี้ ประธานาธิบดีอเมริกันกำลังเจรจาโดยตรงกับปูติน โดยมีสี จิ้นผิง เข้าร่วมในฐานะมหาอำนาจหลักอีกชาติหนึ่ง อธิปไตยและความมั่นคงของยูเครนยังคงเป็นหัวใจสำคัญของข้อตกลงที่ชอบธรรมใดๆ แต่อิทธิพลของยุโรปไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงแค่จำนวนเงินที่ทุ่มลงไปในสงครามเท่านั้น ผู้นำยุโรปล้มเหลวในการพัฒนายุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจหรือการทูตที่สามารถสร้างจุดยืนที่เป็นอิสระของยุโรปขึ้นมาได้
สหรัฐอเมริกาเองก็กำลังเผชิญกับความย้อนแย้งของตัวเองเช่นกัน วอชิงตันต้องการจำกัดการเข้าถึงเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงของจีน ในขณะที่ยังคงรักษาความสัมพันธ์ทางการค้าที่เกิดประโยชน์กับปักกิ่ง สหรัฐฯ ต้องการลดความตึงเครียดกับรัสเซีย ในขณะที่ยังคงสนับสนุนยูเครนต่อไป สหรัฐฯ ต้องการเสถียรภาพในตะวันออกกลาง ในขณะที่กำลังทำสงครามกับอิหร่าน วัตถุประสงค์ที่ขัดแย้งกันเองเหล่านี้ไม่สามารถแก้ไขได้ทั้งหมดด้วยกำแพงภาษี มาตรการคว่ำบาตร หรือแรงกดดันทางทหาร ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของมหาอำนาจทั้งสามเชื่อมโยงกันแน่นแฟ้นเกินกว่าที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะดำเนินงานโดยโดดเดี่ยวได้อย่างสมบูรณ์
สิ่งที่กำลังปรากฏให้เห็นคือโลกที่อิทธิพลถูกกำหนดด้วยขีดความสามารถในการผลิต การเข้าถึงทรัพยากร และความสามารถในการดึงดูดเงินทุนมากยิ่งขึ้น สมมติฐานแบบเก่าที่ว่ารัฐบาลตะวันตกสามารถบังคับใช้ความต้องการทางการเมืองของตนผ่านการควบคุมระบบการเงินระหว่างประเทศได้นั้น กำลังถูกท้าทาย รัสเซียครอบครองทรัพยากรธรรมชาติอันมหาศาล จีนกลายเป็นมหาอำนาจด้านการผลิต สหรัฐอเมริกายังคงรักษาความได้เปรียบที่โดดเด่นทั้งด้านการเงิน เทคโนโลยี และการทหาร
ยุโรปยังคงมีความมั่งคั่งและความเชี่ยวชาญทางอุตสาหกรรมอยู่มาก แต่ความเป็นผู้นำทางการเมืองของยุโรปกลับบั่นทอนขีดความสามารถในการแข่งขันของตนเอง ในขณะที่ขยายภาระผูกพันต่างๆ ซึ่งกำลังดิ้นรนอย่างหนักในการหาเงินมาจุนเจือ
นัยสำคัญของเมืองเซินเจิ้นคือการที่ ทรัมป์, ปูติน และ สี จิ้นผิง ต่างตระหนักถึงความจำเป็นในการเจรจากันแม้จะมีความเห็นที่แตกต่างกันก็ตาม ไม่มีข้อตกลงใดที่จะขจัดความเป็นคู่แข่งของพวกเขาให้หมดไปได้ และประเทศที่เล็กกว่าต่างก็มีข้อกังวลอันชอบธรรมเกี่ยวกับการตัดสินใจที่เกิดขึ้นโดยปราศจากการมีส่วนร่วมของพวกเขา แต่ความเคลื่อนไหวที่มุ่งสู่การเจรจาโดยตรงนี้สะท้อนให้เห็นถึงสมดุลแห่งอำนาจระหว่างประเทศที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป ยุโรปสามารถเลือกที่จะดึงดันต่อไปว่าโครงสร้างแบบเก่ายังคงสมบูรณ์ดีอยู่ หรือจะเลือกเผชิญหน้ากับความเป็นจริงทางเศรษฐกิจที่ได้ลดทอนอิทธิพลของตนเองลง
โลกจะไม่หวนกลับไปสู่โครงสร้างทางการเมืองแบบที่เคยมีอยู่ก่อนเกิดสงครามในยูเครนอีกต่อไป เส้นทางการค้าได้เปลี่ยนไปแล้ว ความสัมพันธ์ด้านพลังงานได้เคลื่อนย้ายไปแล้ว และรัฐบาลต่างๆ กำลังทบทวนการพึ่งพาสถาบันการเงินของชาติตะวันตกเสียใหม่ เงินทุนกำลังเคลื่อนย้ายเพื่อตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงเหล่านั้น ไม่ได้เคลื่อนย้ายตามความปรารถนาของนักการเมืองในกรุงบรัสเซลส์ เหล่าผู้นำที่พบปะกันในเซินเจิ้นต่างเข้าใจดีว่า ระเบียบระหว่างประเทศยุคถัดไปจะถูกกำหนดด้วยความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าแสนยานุภาพทางทหาร ยุโรปกำลังเสี่ยงที่จะกลายเป็นเพียง "ผู้ชม" ในกระบวนการนั้น เว้นเสียแต่ว่ายุโรปจะฟื้นฟูรากฐานด้านการผลิตซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเสาหลักค้ำจุนอิทธิพลของตนขึ้นมาใหม่ได้สำเร็จ
ที่มา https://www.armstrongeconomics.com/international-news/politics/trump-putin-and-xi-meet-as-the-old-world-order-begins-to-crumble/