รัสเซียใช้ทองคำปลดล็อก “กับดักเงินหยวน”แปลงเป็นรูเบิลหล่อเลี้ยงบสงครามและการชำระเงินในประเทศ

30-3-2026

    รัสเซียเพิ่งดำเนินการขายทองคำกายภาพจากทุนสำรองระหว่างประเทศเป็นครั้งแรกในรอบ 25 ปี ขณะที่ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน (Vladimir Putin) ได้ลงนามในกฤษฎีกาสั่งห้ามส่งออกทองคำแท่งบริสุทธิ์ที่มีน้ำหนักเกิน 100 กรัม แม้การขายทองคำพร้อมกับการสั่งแบนการส่งออกจะดูขัดแย้งกันในเชิงตรรกะ แต่หากพิจารณาถึงกลไกเชิงลึกจะพบว่าเป็นยุทธศาสตร์การบริหารสภาพคล่องที่มีนัยสำคัญ

ตัวเลขที่น่าสนใจ

   จากข้อมูลของธนาคารกลางรัสเซีย (CBR) และกระทรวงการคลัง (MinFin) ที่รายงานโดย bne IntelliNews ระบุว่า รัสเซียได้ขายทองคำไปแล้ว 300,000 ทรอยออนซ์ในเดือนมกราคม และอีก 200,000 ทรอยออนซ์ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 รวมทั้งสิ้นประมาณ 15 ตัน คิดเป็นมูลค่าราว 3.5 ล้านล้านรูเบิล (Ruble) ส่งผลให้ทุนสำรองทองคำลดลงเหลือ 74.3 ล้านออนซ์ ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดในรอบ 4 ปี

ทำไมรัสเซียถึงขายทองคำ? (The Yuan Trap)

รัสเซียไม่ได้ขายทองคำเพราะความสิ้นหวัง แต่เป็นเพราะ "เงินหยวน" (Yuan) มีประโยชน์น้อยกว่าทองคำเมื่อรัฐบาลต้องการเงินรูเบิลเพื่อใช้ในงบประมาณสงคราม และการแปลงเงินหยวนเป็นรูเบิลผ่านระบบธนาคารกลายเป็นเรื่องที่แทบจะเป็นไปไม่ได้ในปัจจุบัน

ภาวะเงินหยวนล้นมือ: ปัจจุบันการค้าทวิภาคีระหว่างรัสเซียและจีนกว่าร้อยละ 80-90 ถูกชำระด้วยเงินหยวนหรือรูเบิล ธนาคารรัสเซียถือครองสินทรัพย์สกุลเงินหยวนมูลค่ากว่า 6 หมื่นล้านดอลลาร์ และหยวนได้เข้ามาแทนที่ดอลลาร์ในฐานะสกุลเงินต่างประเทศหลัก แต่ปัญหาคือ "เงินหยวนไม่สามารถใช้จ่ายเงินเดือนทหารหรือจัดซื้ออาวุธภายในประเทศได้" เพราะภารกิจเหล่านั้นต้องการเงินรูเบิล

อุปสรรคจากระบบธนาคาร: เมื่อวันที่ 18 มีนาคม ธนาคารกลางรัสเซียได้ใช้เพดานวงเงินสวอป (Swap) เงินหยวนมูลค่า 5 พันล้านหยวนจนหมดสิ้น อัตราดอกเบี้ยกู้ยืมเงินหยวนข้ามคืนในตลาดมอสโกพุ่งสูงกว่าร้อยละ 20 เนื่องจากธนาคารจีนเริ่มเข้มงวดในการตรวจสอบธุรกรรมกับรัสเซียเพราะกลัวมาตรการคว่ำบาตรขั้นที่สอง (Secondary sanctions) จากสหรัฐฯ ส่งผลให้ความล่าช้าในการประมวลผลธุรกรรมนานถึง 18 วัน

ทองคำคือทางออก (Gold as a Liquidity Bridge)

ทองคำช่วยแก้ปัญหานี้ได้โดยตรง โดยธนาคารกลางรัสเซียจะขายทองคำแท่งในตลาดภายในประเทศ ผู้ซื้อจะจ่ายเป็นเงินรูเบิล ซึ่งเงินรูเบิลเหล่านี้จะไหลเข้าสู่งบประมาณของรัฐบาลโดยตรง โดยไม่ต้องผ่านการแปลงค่าเงินหยวน ไม่ก่อให้เกิดเงินเฟ้อจากการพิมพ์เงิน และไม่ต้องพึ่งพาความยินยอมจากระบบธนาคารจีน การที่ราคาทองคำพุ่งสูงถึงประมาณ 4,400 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ทำให้รัสเซียสามารถเปลี่ยนทุนสำรองเป็นเงินสดได้ในราคาที่สูงเป็นประวัติการณ์

ตรรกะของการสั่งห้ามส่งออก (The Export Ban)

การสั่งห้ามส่งออกทองคำแท่งที่หนักเกิน 100 กรัมซึ่งจะมีผลในวันที่ 1 พฤษภาคม ถูกอธิบายโดยนายมอยเซเยฟ (Moiseev) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลังว่า เพื่อป้องกันไม่ให้ทองคำแท่งกลายเป็นเครื่องมือในการนำทุนออกนอกประเทศ (Capital flight) หรือเป็นตัวแทนของเงินตราต่างประเทศในเศรษฐกิจนอกระบบ การสั่งแบนนี้จะช่วยรักษาปริมาณทองคำไว้ภายในประเทศ เพื่อให้ธนาคารกลางสามารถขายทองคำเพื่อสร้างสภาพคล่องงบประมาณได้อย่างต่อเนื่อง

ความเชื่อมโยงระดับมหภาค

จีนยอมรับการขายทองคำของรัสเซีย เนื่องจากต้องการรักษาเสถียรภาพของพันธมิตรที่มีความสำคัญต่ออุปทานพลังงานทางบกของจีน หากรัสเซียมีเสถียรภาพทางการคลังก็จะยังคงเป็นซัพพลายเออร์น้ำมันและก๊าซราคาถูกที่ชำระด้วยเงินหยวนต่อไปได้

ในมุมมองเชิงโครงสร้าง ทั้งหมดนี้จึงไม่ใช่ภาพของ “รัสเซียเทขายทองคำด้วยความตระหนก” หากแต่สะท้อนถึงการที่รัฐอธิปไตยรายหนึ่งกำลังบริหาร “ระบอบสองสกุลเงิน” อย่างเป็นระบบ โดยให้เงินหยวนทำหน้าที่รองรับภาคการค้าและกระแสเงินตราระหว่างประเทศ ขณะที่ใช้ทองคำเป็นเครื่องมือหลักในการสร้างสภาพคล่องทางการคลังและอุดช่องว่างของเงินรูเบิล เหตุสำคัญมาจากการที่โครงสร้างพื้นฐานทางการธนาคารที่เคยเชื่อมโยงระหว่างเงินหยวนกับเงินรูเบิลถูกทำให้เสื่อมถอยลงโดยเจตนา ผ่านสถาปัตยกรรมของมาตรการคว่ำบาตรฝั่งตะวันตก ซึ่งเดิมมุ่งเป้าจะ “ตัดขาด” รัสเซียออกจากระบบตลาดการเงินโลก

หากไล่เรียงตามห่วงโซ่เหตุการณ์ จะพบว่า มาตรการคว่ำบาตรทำให้รัสเซียต้องพึ่งพาเงินหยวนมากขึ้น การพึ่งพาเงินหยวนสร้างช่องว่างด้านสภาพคล่องของเงินรูเบิล ช่องว่างดังกล่าวผลักดันให้รัฐต้องขายทองคำ การขายทองคำช่วยหล่อเลี้ยงงบประมาณสงคราม สงครามยืดเยื้อก็ช่วยต่ออายุความตึงเครียดในช่องแคบฮอร์มุซ (Hormuz) ซึ่งเป็นเส้นเลือดสำคัญของการขนส่งพลังงานทางทะเล และความตึงเครียดในช่องแคบฮอร์มุซกลับเร่งให้การชำระค่าสินค้าพลังงานด้วยเงินหยวนในเส้นทางยุทธศาสตร์บริเวณนั้นเพิ่มขึ้นอีกชั้นหนึ่ง กล่าวโดยภาพรวม ระบบทั้งหมดจึงกำลังหมุนกลับมาหล่อเลี้ยงตนเองราวกับ “งูกินหาง” ในโลกภูมิรัฐศาสตร์การเงินยุคใหม่

---

IMCT NEWS

ที่มา https://x.com/shanaka86/status/2037726951641649664?s=20