ญี่ปุ่นจับตาท่าทีสหรัฐฯปรับนโยบายต่างประเทศ ก่อนประชุม APEC หวั่นทรัมป์เร่งสร้างผลงานการทูตจนมองข้ามพันธมิตร

12-11-2026

    สำนักข่าว DW รายงานว่า ญี่ปุ่นกำลังจับตาสัญญาณการเปลี่ยนแปลงลำดับความสำคัญด้านนโยบายต่างประเทศของสหรัฐฯ ท่ามกลางความกังวลว่า ความพ่ายแพ้อย่างหนักของฝ่ายประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ในการเลือกตั้งกลางเทอมเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา อาจผลักดันให้เขาเร่งแสวงหาความสำเร็จทางการทูตที่สามารถนำมาแสดงเป็นผลงาน โดยไม่คำนึงถึงผลประโยชน์ของพันธมิตรสหรัฐฯ ในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิกอย่างเพียงพอ

   รายงานของจูเลียน ไรออลล์ (Julian Ryall) จากกรุงโตเกียว ระบุว่า ญี่ปุ่นกำลังติดตามทิศทางนโยบายของรัฐบาลวอชิงตันอย่างใกล้ชิด ขณะที่เหลือเวลาเพียงหนึ่งสัปดาห์ก่อนผู้นำสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย มีกำหนดคาดหมายว่าจะพบหารือกันนอกรอบการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (APEC)

การประชุม APEC ปีนี้มีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 18–19 พฤศจิกายน ที่เมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน

รัฐบาลโตเกียวกังวลว่า ทรัมป์อาจแสวงหาความสำเร็จทางการทูตอย่างรวดเร็ว เพื่อนำมาแสดงถึงความสามารถในการดำเนินกิจการระหว่างประเทศ หลังผลการเลือกตั้งกลางเทอมกระทบสถานะทางการเมืองของเขา แต่ข้อตกลงดังกล่าวอาจไม่คำนึงถึงผลประโยชน์ของพันธมิตรในภูมิภาค

ญี่ปุ่นจึงเร่งประเมินท่าทีของทำเนียบขาว ซึ่งเผชิญแรงกระทบจากผลการเลือกตั้งกลางเทอมเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน

โทชิมิตสึ โมเตงิ (Toshimitsu Motegi) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่น หารือกับมาร์โก รูบิโอ (Marco Rubio) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ นอกรอบการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศ G7 ที่กรุงปารีสเมื่อวันจันทร์

ภายหลังการหารือ กระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่นออกแถลงการณ์ว่า ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะ “เดินหน้าความร่วมมือด้านความมั่นคงให้ก้าวหน้ายิ่งขึ้น เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการป้องปรามและตอบสนองของพันธมิตรญี่ปุ่น–สหรัฐฯ”

ทั้งสองฝ่ายยังให้คำมั่นว่าจะ “ติดต่อประสานงานกันอย่างใกล้ชิด” เกี่ยวกับสถานการณ์ในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก โดยไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติม

หวั่นทรัมป์หันสร้างผลงานต่างประเทศ ใช้ไต้หวันเป็นเครื่องต่อรอง

เซบาสเตียน มาสโลว์ (Sebastian Maslow) ศาสตราจารย์ด้านการเมืองแห่ง University of Tokyo กล่าวว่า ญี่ปุ่นกังวลว่า เมื่อทรัมป์ตกอยู่ในภาวะอำนาจทางการเมืองภายในประเทศถดถอย หรือที่เรียกว่า “เป็ดง่อย” เขาจะใช้อำนาจประธานาธิบดีหันไปให้ความสำคัญกับนโยบายต่างประเทศมากขึ้น

“ข้อตกลงระหว่างสหรัฐฯ กับจีนอาจเปิดทางให้ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง (Xi Jinping) เพิ่มแรงกดดันต่อญี่ปุ่น” มาสโลว์กล่าวกับ DW

เขาระบุว่า เมื่อความสัมพันธ์จีน–ญี่ปุ่นตึงเครียดอย่างหนักอยู่แล้ว สถานการณ์เช่นนี้จะทำให้นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ (Sanae Takaichi) อยู่ในจุดที่ยากลำบาก และต้องประเมินใหม่ว่าจะวางท่าทีอย่างไรท่ามกลางความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ กับจีน

ด้านมาร์การิตา เอสเตเวซ-อาเบ (Margarita Estévez-Abe) รองศาสตราจารย์แห่ง Maxwell School of Citizenship and Public Affairs ของ Syracuse University และผู้เชี่ยวชาญด้านการเมืองญี่ปุ่น กล่าวว่า ญี่ปุ่นกังวลต่อ “ทรัมป์ที่ดำเนินความสัมพันธ์แบบแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ และมองไต้หวันเป็นเครื่องต่อรอง”

เธอชี้ว่า หลังการประชุมสุดยอดกับสีเมื่อเดือนพฤษภาคม ทรัมป์กล่าวถึงการขายอาวุธของสหรัฐฯ ให้ไต้หวันว่าเป็น “เครื่องต่อรองที่ดีกับจีน”

เอสเตเวซ-อาเบกล่าวด้วยว่า โตเกียวรู้สึก “ผิดหวัง” ที่ทรัมป์ไม่ได้ออกมาสนับสนุนญี่ปุ่นในประเด็นที่จีนจำกัดการส่งออกแร่หายากไปญี่ปุ่น หลังทาคาอิจิแสดงความเห็นเกี่ยวกับไต้หวันเมื่อปีที่ผ่านมา โดยรัฐบาลทรัมป์มองความขัดแย้งระหว่างจีนกับญี่ปุ่นว่าเป็น “ปัญหาของโตเกียว”

ญี่ปุ่นกังวลท่าทีสหรัฐฯ ต่อรัสเซียและเกาหลีเหนือ

นอกจากจีนและไต้หวันแล้ว ญี่ปุ่นยังกังวลต่อจุดยืนด้านนโยบายต่างประเทศของสหรัฐฯ ที่มีต่อเกาหลีเหนือและรัสเซีย

“ทรัมป์ยังไม่ได้สร้างความเสียหายต่อพันธมิตรสหรัฐฯ–ญี่ปุ่นในลักษณะเดียวกับที่เขาทำให้ความสัมพันธ์กับ NATO ตึงเครียด แต่ความพยายามสานสัมพันธ์กับมอสโกและเปียงยางทำให้โตเกียวกังวล” เอสเตเวซ-อาเบกล่าว

เธอระบุว่า สหรัฐฯ พึ่งพาญี่ปุ่นในฐานะที่ตั้งฐานทัพหลักในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก ดังนั้น การทำให้รัสเซียและเกาหลีเหนือกล้าเผชิญหน้ากับญี่ปุ่นมากขึ้นจึงไม่เป็นประโยชน์ต่อรัฐบาลวอชิงตัน

“แต่หากท่าทีอ่อนข้อของสหรัฐฯ ทำให้ภัยคุกคามต่อญี่ปุ่นเพิ่มขึ้นจริง ความไว้วางใจของญี่ปุ่นต่อพันธมิตรก็จะลดลง ญี่ปุ่นทำได้เพียงหวังว่าเรื่องนี้จะไม่เกิดขึ้น” เธอกล่าว

ท้ายที่สุด โตเกียวต้องการรักษาดุลภูมิรัฐศาสตร์ในภูมิภาค และป้องกันไม่ให้ความตึงเครียดที่สูงอยู่แล้วทวีความรุนแรงขึ้น แต่ญี่ปุ่นกำลังตั้งคำถามมากขึ้นต่อความมุ่งมั่นของสหรัฐฯ ซึ่งเป็นหุ้นส่วนด้านความมั่นคงและการค้าที่อยู่เคียงข้างกันมาตั้งแต่ปี 1945

มาสโลว์กล่าวว่า ยุทธศาสตร์ความมั่นคงของญี่ปุ่นให้ความสำคัญกับการรักษาสถานะที่เป็นอยู่ ผ่านการปกป้องระเบียบระหว่างประเทศแบบเสรีนิยม และการจำกัดบทบาทของจีนในอินโด-แปซิฟิก

อย่างไรก็ตาม เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว ญี่ปุ่นวางพันธมิตรกับสหรัฐฯ ไว้เป็นเสาหลักของนโยบายต่างประเทศและความมั่นคง

“ความเป็นจริงยังคงเป็นว่า ญี่ปุ่นไม่มี ‘แผนสำรอง’ หากพันธมิตรนี้คลายตัวจนไม่อาจดำรงอยู่ได้” มาสโลว์กล่าว

กระจายหุ้นส่วนความมั่นคง แต่ยังทดแทนพันธมิตรสหรัฐฯ ไม่ได้

มาสโลว์ชี้ว่า ความพยายามเสริมสร้างกองทัพญี่ปุ่นยังดำเนินอยู่ภายใต้กรอบพันธมิตรสหรัฐฯ–ญี่ปุ่น แม้จะมีเสียงเรียกร้องให้ญี่ปุ่นพัฒนาขีดความสามารถด้านการป้องกันประเทศอย่างเป็นอิสระ แต่การบรรลุเป้าหมายดังกล่าวในระยะสั้นยังไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง เนื่องจากข้อจำกัดของอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ และการขาดทรัพยากรสำคัญ รวมถึงข้อมูลข่าวกรองที่จำเป็นอย่างยิ่ง

ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา โตเกียวพยายามกระจายความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงอย่างแข็งขัน โดยเพิ่มความร่วมมือด้านกลาโหมกับประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปและ NATO สร้างความสัมพันธ์ลักษณะกึ่งพันธมิตรกับออสเตรเลีย และเข้าร่วมกรอบความร่วมมือกลุ่มย่อยหลายรูปแบบทั่วอินโด-แปซิฟิก รวมถึงกรอบที่มีฟิลิปปินส์ร่วมอยู่ด้วย

มาสโลว์กล่าวว่า ความเคลื่อนไหวเหล่านี้สะท้อนความต้องการของญี่ปุ่นที่จะมีบทบาทเชิงรุกมากขึ้นในการกำหนดทิศทางความมั่นคงทั้งระดับภูมิภาคและระดับโลก

เอสเตเวซ-อาเบระบุว่า โตเกียวหวังว่าจะไม่มีการปะทะครั้งใหญ่เกิดขึ้นในภูมิภาคตลอดช่วงสองปีที่เหลือของวาระทรัมป์ และความมุ่งมั่นของรัฐบาลวอชิงตันจะไม่ถูกทดสอบก่อนรัฐบาลชุดใหม่ที่ “เอื้อต่อการประสานงานทางยุทธศาสตร์มากกว่า” จะเข้ามาบริหารประเทศ

อย่างไรก็ตาม มาสโลว์ย้ำว่า “ความหวังไม่ใช่ยุทธศาสตร์” และญี่ปุ่นจำเป็นต้องเดินหน้าปกป้องความสัมพันธ์พันธมิตร พร้อมเพิ่มความพยายามแสดงความมุ่งมั่นด้านความมั่นคงของตนเอง ผ่านการเพิ่มงบประมาณกลาโหมให้มากขึ้นและการคุ้มครองความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.dw.com/en/japan-watches-for-signs-of-change-in-trumps-foreign-policy-priorities/a-79909398