ผู้ร่วมก่อตั้ง Wikipedia ชี้ CIA แก้ไขข้อมูล จนกลายเป็นเครื่องมือโฆษณาชวนเชื่อ

10-8-2026

   Wikipedia ได้กลายเป็น เครื่องมือโฆษณาชวนเชื่อที่ถูกแทรกแซง ตามคำกล่าวของ Larry Sanger ผู้ร่วมก่อตั้ง Wikipedia ซึ่งต่อมากลายเป็นนักวิจารณ์แพลตฟอร์ม พร้อมเตือนว่าเนื้อหาจาก Wikipedia กำลังถูกนำไปใช้เป็นข้อมูลมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยระบบ AI

   ในการให้สัมภาษณ์กับหนังสือพิมพ์เยอรมัน Berliner Zeitung ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันศุกร์ Sanger กล่าวว่า การที่ Wikipedia ไม่มีโครงสร้างการกำกับดูแลที่เหมาะสม ทำให้ “มุมมองทางอุดมการณ์บางอย่าง” สามารถเข้ามามีอิทธิพลต่อเนื้อหา และทำให้สารานุกรมออนไลน์แห่งนี้พัฒนาไปสู่ฉันทามติที่มีลักษณะ “โลกาภิวัตน์ เชิงวิชาการ ฆราวาสนิยม และก้าวหน้า”

  “Wikipedia ถูกมองตั้งแต่ช่วงแรก ๆ แล้วว่าเป็นเครื่องมือโฆษณาชวนเชื่อที่มีความสำคัญ” Sanger กล่าวกับสื่อดังกล่าว เขาอธิบายว่า แม้นโยบายการไม่เปิดเผยตัวตนของ Wikipedia จะทำให้ยากที่จะระบุว่าใครเป็นผู้แก้ไขเนื้อหา แต่ “สิ่งที่เรารู้ว่าเป็นข้อเท็จจริง โดยอาศัยหลักฐานหลากหลายรูปแบบก็คือ CIA เคยแก้ไข Wikipedia มาแล้ว”

   หลักฐานเกี่ยวกับการแก้ไข Wikipedia ที่เชื่อมโยงกับ CIA และ FBI เริ่มปรากฏในปี 2007 หลังจากโปรแกรมเมอร์ Virgil Griffith สร้างเครื่องมือชื่อ WikiScanner ซึ่งสามารถเชื่อมโยงการแก้ไข Wikipedia แบบไม่เปิดเผยตัวตนเข้ากับ IP address ขององค์กรต่าง ๆ

   เครื่องมือนี้ระบุการแก้ไขที่เชื่อมโยงกับ CIA, FBI, บริษัทเอกชน และหน่วยงานรัฐบาล รวมถึงการแก้ไขตัวเลขเกี่ยวกับจำนวนผู้เสียชีวิตจากสงครามอิรัก

   Sanger กล่าว พร้อมเสนอว่าอคติทางอุดมการณ์ใด ๆ ที่แฝงอยู่ใน Wikipedia กำลังถูก ขยายผลมากขึ้น เนื่องจากโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) พึ่งพาเนื้อหาจาก Wikipedia มากขึ้นเรื่อย ๆ ในฐานะแหล่งข้อมูลอ้างอิงเมื่อตอบคำถามเชิงข้อเท็จจริง

   เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว เขาเสนอการปฏิรูปครั้งใหญ่หลายด้าน เช่น ให้ผู้บริหารระดับสูงเปิดเผยตัวตนต่อสาธารณะ ให้ผู้ถูกลงโทษทางวินัยมีสิทธิได้รับกระบวนการพิจารณาที่เป็นธรรม ให้มีการจัดอันดับบทความโดยเปิดเผยต่อสาธารณะ ให้มีเจ้าหน้าที่ที่มาจากการเลือกตั้งรับผิดชอบในการกำหนดนโยบายของ Wikipedia

    Sanger ไม่ใช่นักวิจารณ์ Wikipedia เพียงคนเดียว ผู้วิจารณ์ฝ่ายอนุรักษนิยมกล่าวหามานานแล้วว่า Wikipedia ซึ่งพึ่งพาเงินบริจาคนั้น ไม่สามารถรักษาความเป็นกลางในประเด็นที่มีความขัดแย้งสูงได้

   Elon Musk เคยล้อเลียนแพลตฟอร์มแห่งนี้โดยเรียกว่า “Wokipedia” และครั้งหนึ่งเคยเสนอเงิน 1 พันล้านดอลลาร์ หาก Wikipedia ยอมเปลี่ยนชื่อเป็น “Dickipedia” เป็นเวลา 1 ปี

   ข้อกล่าวหาจากรัสเซีย เจ้าหน้าที่รัสเซียก็เคยกล่าวหา Wikipedia ว่ามี อคติทางการเมือง

   Maria Zakharova โฆษกกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย กล่าวในปี 2024 ว่า Wikipedia แทบจะสะท้อน มุมมองต่อเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่มีศูนย์กลางอยู่ที่โลกตะวันตก อยู่เสมอ และยังมีข้อมูลที่เป็นการแต่งเรื่องขึ้นมาโดยสิ้นเชิง

ที่มา RT