ประเทศไหน ใครบ้างที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ในภาวะสงคราม?  'ไทย-จีน-รัสเซีย' ผ่านฉลุย

6-4-2026

    Newsweek รายงานว่า ประเทศอิหร่าน (Iran) ประกาศเมื่อวันเสาร์ว่า ประเทศอิรัก (Iraq) ได้รับการยกเว้นจากมาตรการจำกัดการเข้าถึงช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ซึ่งเป็นการเพิ่มรายชื่อประเทศที่สามารถเดินทางผ่านจุดยุทธศาสตร์สำคัญแห่งนี้ได้ในขณะที่สงครามยังคงดำเนินอยู่

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นตามหลังข้อยกเว้นเฉพาะเจาะจงหลายประการที่อิหร่านอนุญาต ในขณะที่รัฐบาลเตหะรานยังคงเดินหน้าจำกัดการเข้าถึงโดยทั่วไป สำหรับประเทศที่ให้ความช่วยเหลือหรือยังคงสนับสนุนสหรัฐฯ (US) และประเทศอิสราเอล (Israel) หลังจากการโจมตีร่วมกันของทั้งสองชาติเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้ง และส่งผลให้ อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี (Ayatollah Ali Khamenei) ตลอดจนเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านอีกหลายสิบคนเสียชีวิต

ทำไมเรื่องนี้จึงสำคัญ

   เมื่อความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น เจ้าหน้าที่อิหร่านได้เตือนว่าเรือที่เดินทางผ่านช่องแคบจะไม่มีความปลอดภัย ส่งผลให้บริษัทเดินเรือหลายแห่งต้องระงับการเดินเรือ และผลักดันให้ราคาน้ำมันและก๊าซในตลาดโลกพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เส้นทางน้ำดังกล่าวถูกปิดตายสำหรับเรือสินค้าเชิงพาณิชย์ส่วนใหญ่อย่างมีนัยสำคัญ โดยมีเรือเพียงหยิบมือเดียวที่กล้าเดินทางผ่านภายใต้ความเสี่ยงและความไม่แน่นอนอย่างหนัก

  การโจมตีเรือ ความหวาดกลัวต่อทุ่นระเบิด และการยกเลิกความคุ้มครองจากบริษัทประกันภัย ทำให้เรือหลายพันลำต้องตกค้าง และบีบให้ผู้ผลิตรวมถึงผู้นำเข้าพลังงานต้องเร่งหาทางเลือกอื่นอย่างฉุกละหุก

  ผลกระทบจากการหยุดชะงักนี้แผ่ขยายออกไปไกลเกินกว่าภูมิภาคอ่าวเปอร์เซีย โดยสร้างความตึงเครียดให้กับตลาดพลังงานทั่วโลก และกระตุ้นให้เกิดมาตรการฉุกเฉิน เช่น การระบายน้ำมันสำรองทางยุทธศาสตร์ร่วมกัน แม้ในขณะที่รัฐบาลชาติต่างๆ กำลังหารือเกี่ยวกับการจัดกองเรือคุ้มกันและใช้ความพยายามทางการทูตเพื่อเปิดเส้นทางนี้อีกครั้ง แต่เจ้าหน้าที่ก็เตือนว่าการฟื้นฟูการเดินเรือตามปกติผ่านช่องแคบฮอร์มุซอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือนานกว่านั้น ซึ่งจะส่งผลกระทบระยะยาวต่อห่วงโซ่อุปทานระดับโลก

ประเทศใดบ้างที่สามารถเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้?

   ในจดหมายลงวันที่ 22 มีนาคม จากประเทศอิหร่าน (Iran) ที่ส่งถึงสมาชิกขององค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (International Maritime Organization) ได้ชี้แจงว่า เรือที่ "ไม่เป็นปฏิปักษ์" (Non-hostile) สามารถเดินทางผ่านช่องแคบได้ ซึ่งหมายความว่าเรือทุกลำที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสหรัฐฯ (US) หรือประเทศอิสราเอล (Israel) สามารถใช้เส้นทางน้ำนี้ได้ โดยให้คำนิยามว่าเป็นประเทศที่ "ไม่ได้เข้าร่วมหรือสนับสนุนการกระทำอันเป็นการรุกรานประเทศอิหร่าน"

  รายงานข่าวกรองของสหรัฐฯ เตือนว่า อิหร่านไม่น่าจะเปิดช่องแคบในเร็วๆ นี้ เนื่องจากราคาน้ำมันและก๊าซที่พุ่งสูงขึ้นอันเป็นผลมาจากการปิดช่องแคบ ดูเหมือนจะเป็นข้อได้เปรียบเดียวที่แท้จริงที่รัฐบาลเตหะราน (Tehran) มีเหนือสหรัฐฯ และอิสราเอล โดยมีศักยภาพที่จะใช้ราคาที่สูงขึ้นเป็นเครื่องมือในการกดดันให้ทั้งสองชาติต้องหาทางลง (Off-ramp) จากความขัดแย้งในครั้งนี้ ตามรายงานของสำนักข่าวรอยเตอร์ (Reuters)

  ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) พยายามบรรเทาความกังวลเกี่ยวกับการปิดช่องแคบเมื่อวันพุธ โดยกล่าวกับชาวอเมริกันในการถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์ทั่วประเทศว่า "สหรัฐอเมริกานำเข้าน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซในปริมาณที่แทบจะเป็นศูนย์ และจะไม่รับน้ำมันจากที่นั่นเลยในอนาคต" พร้อมย้ำว่า "เราไม่ต้องการมัน"

  เขาสนับสนุนให้ประเทศที่ต้องพึ่งพาช่องแคบนี้ "จัดการ" กับสถานการณ์เอาเอง และให้ "ฉกฉวยและรักษามันไว้" แต่ประเทศเหล่านั้นส่วนใหญ่กลับเลือกที่จะแสวงหาการแก้ไขปัญหาทางการทูตแทน โดยในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา อิหร่านได้ค่อยๆ อนุญาตให้ประเทศต่างๆ เข้าถึงช่องแคบได้มากขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงกลางเดือนมีนาคม ประเทศญี่ปุ่น (Japan) ฝรั่งเศส (France) เยอรมนี (Germany) อิตาลี (Italy) เนเธอร์แลนด์ (Netherlands) และสหราชอาณาจักร (United Kingdom) ได้ออกแถลงการณ์ร่วมเพื่อแสวงหา "ความพยายามที่เหมาะสมในการรับประกันการเดินทางผ่านช่องแคบอย่างปลอดภัย"

ประเทศเหล่านั้น (ที่ได้รับอนุญาต) ประกอบด้วย:

   ประเทศจีน (China) — ได้รับการระบุว่าเป็น "ชาติฉันมิตร" ซึ่งวางตัวอยู่นอกเหนือความขัดแย้ง แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาได้สร้างความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับประเทศอิหร่านมากขึ้น มีการสังเกตพบเรือน้ำมันและเรือบรรทุกสินค้าที่มีความเชื่อมโยงกับจีนเดินทางผ่านช่องแคบหลังจากการประสานงานทางการทูต และรัฐบาลปักกิ่ง (Beijing) ได้เรียกร้องให้ลดการยกระดับความรุนแรง ตามรายงานของสำนักข่าว Al-Jazeera

  ประเทศอินเดีย (India) — เรือบรรทุกน้ำมันดิบและก๊าซ LPG ติดธงอินเดียได้รับการอนุมัติอย่างชัดเจนจากทางการอิหร่าน โดยมีเรือหลายลำที่ได้รับการยืนยันว่าเดินทางข้ามไปได้อย่างปลอดภัย หลังจากการเจรจาทางการทูตโดยตรงและท่าทีที่เป็นกลางของอินเดียในความขัดแย้งนี้

  ประเทศปากีสถาน (Pakistan) — ถูกบรรจุอยู่ในรายชื่อประเทศที่ทางการอิหร่านอนุญาตให้ผ่านได้อย่างปลอดภัย และมีรายงานการติดตามเรือบรรทุกน้ำมันติดธงปากีสถานอย่างน้อยหนึ่งลำที่เดินทางออกจากอ่าวผ่านช่องแคบฮอร์มุซในช่วงกลางเดือนมีนาคม

  ประเทศรัสเซีย (Russia) — อิหร่านได้อนุญาตอย่างเป็นทางการให้เรือพาณิชย์ของรัสเซียใช้ช่องแคบได้ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความสอดคล้องทางยุทธศาสตร์ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น และการสนับสนุนของรัฐบาลมอสโก (Moscow) ที่มีต่อรัฐบาลเตหะรานท่ามกลางภาวะสงคราม

  ประเทศอิรัก (Iraq) — การเดินเรือของอิรักถูกรวมอยู่ในกลุ่มประเทศที่อิหร่านอธิบายว่าเป็น "มิตร" โดยอนุญาตให้ผ่านได้ภายใต้กฎระเบียบด้านความปลอดภัยของอิหร่าน เนื่องจากจุดยืนทางการเมืองของรัฐบาลแบกแดด (Baghdad) และความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์

   ประเทศมาเลเซีย (Malaysia) — เรือบรรทุกน้ำมันของมาเลเซียได้รับอนุญาตให้ผ่านหลังจากการเจรจาโดยตรงระหว่างรัฐบาลกัวลาลัมเปอร์ (Kuala Lumpur) และเตหะราน โดยอิหร่านได้ให้ข้อยกเว้นค่าธรรมเนียมการผ่านทางเพื่อเป็นการยกย่องความสัมพันธ์ทางการทูต

  ประเทศไทย (Thailand) — เรือบรรทุกน้ำมันของไทยได้รับอนุญาตให้ผ่านหลังจากการประสานงานทางการทูต แม้ว่าก่อนหน้านี้จะมีเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับเรือของไทยก็ตาม ตามรายงานระดับภูมิภาคและรายงานของรัฐบาล

  ประเทศศรีลังกา (Sri Lanka) — ศรีลังกาได้รับการกล่าวขอบคุณต่อสาธารณะจากเจ้าหน้าที่อิหร่าน และถูกรวมอยู่ในกลุ่มประเทศที่เรือได้รับอนุญาตให้ผ่าน โดยอ้างถึงความร่วมมือด้านมนุษยธรรมและโลจิสติกส์ในช่วงสงคราม

   ประเทศบังกลาเทศ (Bangladesh) — บังกลาเทศได้รับการระบุชื่อจากเจ้าหน้าที่อิหร่านว่าได้มีการประสานงานเรื่องการเดินเรือ และได้รับการปฏิบัติในฐานะรัฐฉันมิตรที่มีสิทธิ์ได้รับการอนุญาตให้ผ่านได้ในวงจำกัด

   นอกจากนี้ ประเทศตุรกี (Turkey) ยังสามารถส่งเรือบางลำผ่านช่องแคบได้ แม้ว่าจะมีรายงานระบุว่า มีเรือกว่าสิบกว่าลำที่ถูกระบุว่าจอดลอยลำอยู่ใกล้ช่องแคบและกำลังรอการอนุมัติ ณ วันเสาร์ อับดุลคาดีร์ อูราลโอกลู (Abdülkadir Uraloğlu) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมของตุรกี กล่าวกับข่าวท้องถิ่นว่า เรือ 2 ลำจากทั้งหมด 15 ลำที่อยู่ใกล้ช่องแคบได้เดินทางผ่านไปแล้ว

   ตามรายงานข่าวเมื่อ 4 เมษายน 2569 ส่วนประเทศฝรั่งเศส (France) และอิตาลี (Italy) ได้ร้องขอเจรจากับรัฐบาลเตหะราน (Tehran) เพื่อขออนุญาตให้เรือของตนเดินทางผ่านช่องแคบ โดยเรือลำแรกของฝรั่งเศส (แต่ติดธงมอลตา) ได้เดินทางผ่านไปเมื่อวันศุกร์ แม้ว่าจะยังคงต้องรอดูกันต่อไปว่าฝรั่งเศสจะได้รับสิทธิ์เข้าถึงอย่างเต็มรูปแบบ หรือได้รับการเข้าถึงแบบจำกัดในลักษณะเดียวกับที่ตุรกีได้รับหรือไม่

   ประเทศญี่ปุ่น (Japan) ก็ได้เริ่มส่งเรือผ่านช่องแคบเช่นกัน โดยเรือลำแรกเดินทางผ่านไปเมื่อวันพฤหัสบดี มีเรือที่เกี่ยวข้องกับญี่ปุ่นจำนวน 45 ลำที่จอดนิ่งอยู่ในอ่าวเปอร์เซียมาเป็นเวลาหลายสัปดาห์แล้ว ตามรายงานของหนังสือพิมพ์ The Japan Times อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่รายหนึ่งกล่าวกับสำนักข่าวว่า ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าเหตุใดเรือลำดังกล่าวจึงได้รับอนุญาตให้เดินทางผ่านในช่วงเวลานี้

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.newsweek.com/countries-transiting-strait-hormuz-passage-11783702