ญี่ปุ่นจะมีอาวุธนิวเคลียร์ได้หรือไม่? ความเป็นไปได้–อุปสรรคที่โลกต้องจับตา

2-1-2026

   Newsweek รายงานว่า ข้อเสนอจากเจ้าหน้าที่ระดับสูงของญี่ปุ่นที่ระบุว่าญี่ปุ่นควรครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ได้จุดชนวนการถกเถียงครั้งใหม่ว่าประเทศที่เคยมีพันธสัญญาต่อต้านนิวเคลียร์มาอย่างยาวนาน จะตัดสินใจทำลาย "ข้อห้าม" (Taboo) ที่ยึดถือมาหลายทศวรรษเพื่อตอบโต้ต่อสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงที่ตึงเครียดขึ้นหรือไม่

เหตุใดเรื่องนี้จึงสำคัญ

  ความเคลื่อนไหวดังกล่าวจะถือเป็นการเปลี่ยนแปลงทิศทางยุทธศาสตร์ครั้งประวัติศาสตร์สำหรับญี่ปุ่น ซึ่งเป็นประเทศเดียวในโลกที่เคยได้รับความเสียหายจากระเบิดปรมาณู และได้ประกาศใช้รัฐธรรมนูญสันติภาพภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา สหรัฐอเมริกา (U.S.) ได้ให้คำมั่นในการปกป้องญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และออสเตรเลีย ภายใต้ "ร่มเง่านิวเคลียร์" (Nuclear Umbrella) ของตน

กระแสข่าวดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดที่เพิ่มสูงขึ้นกับจีน ซึ่งตั้งแต่เดือนที่ผ่านมา จีนได้ดำเนินแคมเปญโฆษณาชวนเชื่อที่พรรณนาว่าการกระทำล่าสุดของญี่ปุ่นเป็นการหวนคืนสู่ลัทธิทางทหารในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 วาทกรรมดังกล่าวทวีความรุนแรงขึ้นหลังจากนายกรัฐมนตรี ซานาเอะ ทากาอิจิ (Sanae Takaichi) ระบุว่า หากจีนดำเนินการปิดล้อมไต้หวัน (Taiwan) จะถือเป็นความชอบธรรมที่ญี่ปุ่นจะเข้าแทรกแซงร่วมกับกองกำลังสหรัฐฯ

สภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงที่เปลี่ยนไป

เจ้าหน้าที่ในคณะรัฐมนตรีที่ไม่ประสงค์ออกนามซึ่งเป็นที่ปรึกษาด้านความมั่นคงของทากาอิจิ เปิดเผยกับผู้สื่อข่าวเมื่อต้นเดือนนี้ว่า ถึงเวลาแล้วที่จะเริ่มการหารือเกี่ยวกับการจัดหาอาวุธนิวเคลียร์เพื่อการป้องปราม โดยอ้างถึงการขยายคลังแสงของจีนและเกาหลีเหนือ

ความคิดเห็นดังกล่าวสอดคล้องกับความกังวลของผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคง โดยก่อนที่ เฮนรี คิสซิงเจอร์ (Henry Kissinger) อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ จะเสียชีวิตในปี 2023 เขาเคยเตือนว่า "ญี่ปุ่นกำลังมุ่งหน้าสู่การเป็นมหาอำนาจนิวเคลียร์ภายใน 5 ปี" โดยระบุว่าญี่ปุ่นจะมีความกังวลเกี่ยวกับจีนและดุลอำนาจระหว่างกันเสมอ และไม่เชื่อว่าญี่ปุ่นตั้งใจจะอยู่ภายใต้ระบบพหุภาคีโลกที่จะจำกัดขีดความสามารถของตนอย่างถาวร

การรุกรานยูเครนของรัสเซียถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้มีการรื้อฟื้นแนวคิดที่จะอนุญาตให้กองกำลังสหรัฐฯ ปฏิบัติการนิวเคลียร์จากดินแดนญี่ปุ่น โดยอดีตนายกรัฐมนตรี ชินโซ อาเบะ (Shinzo Abe) ผู้ล่วงลับ ซึ่งทากาอิจิยกย่องให้เป็นที่ปรึกษา เคยกล่าวไว้ว่า "เราไม่ควรตั้งข้อห้ามในการหารือเกี่ยวกับความเป็นจริงที่เราเผชิญอยู่"

ภายในพรรคเสรีประชาธิปไตย (LDP) ซึ่งเป็นพรรครัฐบาล สมาชิกรัฐสภาบางส่วนได้เรียกร้องให้มีการทบทวน "หลักการไม่ฝักใฝ่นิวเคลียร์ 3 ประการ" (Three Non-Nuclear Principles) ซึ่งห้ามการผลิต การครอบครอง หรือการติดตั้งอาวุธนิวเคลียร์ในดินแดนญี่ปุ่น เพื่ออนุญาตให้สหรัฐฯ สามารถติดตั้งอาวุธนิวเคลียร์บนแพลตฟอร์มทางยุทธศาสตร์ภายในประเทศได้ โดยให้เหตุผลว่าการไม่ทำเช่นนั้นอาจทำให้ร่มเง่านิวเคลียร์ของสหรัฐฯ อ่อนแอลง

มุมมองจากต่างประเทศและข้อจำกัดทางกฎหมาย

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน กัว เจียคุน (Guo Jiakun) กล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า ญี่ปุ่นได้สะสมพลูโทเนียม (Plutonium) เกินกว่าความจำเป็นในด้านพลังงานพลเรือนมาเป็นเวลานาน และระบุว่าญี่ปุ่นมีขีดความสามารถทางเทคโนโลยีที่จะ "พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ในระยะเวลาอันสั้น" หากตัดสินใจที่จะทำเช่นนั้น โดยผู้เชี่ยวชาญนิวเคลียร์ชาวจีนบางรายเชื่อว่าอาจใช้เวลาเพียง 3 ปี

อย่างไรก็ตาม การข้ามเส้นพรมแดนนี้กำหนดให้โตเกียวต้องละทิ้งหลักการไม่ฝักใฝ่นิวเคลียร์ 3 ประการ และจะทำให้ญี่ปุ่นขัดแย้งกับสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (NPT) ซึ่งรวมถึงแนวโน้มที่จะได้รับการคัดค้านอย่างหนักจากสหรัฐฯ เนื่องจากข้อตกลงปี 1970 ยอมรับเพียง 5 ประเทศเท่านั้น ได้แก่ สหรัฐฯ, รัสเซีย, จีน, สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศส ในฐานะรัฐที่มีอาวุธนิวเคลียร์

กระแสตอบรับจากสาธารณชน

แม้ความคิดเห็นสาธารณะในญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะยังคงต่อต้านอาวุธนิวเคลียร์ แต่ประเด็นนี้ยังคงเป็นที่ถกเถียง จากผลสำรวจทางไปรษณีย์ทั่วประเทศโดยหนังสือพิมพ์ อาซาฮี ชิมบุน (Asahi Shimbun) เมื่อต้นปีนี้ พบว่าชาวญี่ปุ่น 73% สนับสนุนให้ญี่ปุ่นเข้าร่วมสนธิสัญญาห้ามอาวุธนิวเคลียร์ (TPNW) ขณะที่มีเพียง 22% ที่คัดค้าน ซึ่งถือเป็นจำนวนที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจากปี 2020

ปัจจุบันรัฐบาลญี่ปุ่นยังไม่ได้ลงนามในสนธิสัญญา TPNW โดยให้เหตุผลว่าสนธิสัญญานี้ขาดประสิทธิภาพเนื่องจากไม่มีประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์เข้าร่วมเป็นภาคี ขณะที่ผลสำรวจล่าสุดพบว่าชาวญี่ปุ่น 38% ยังเชื่อว่าร่มเง่านิวเคลียร์ของสหรัฐฯ ยังคงมีความจำเป็น ซึ่งลดลงจาก 55% ที่เคยระบุว่าไม่มีความจำเป็นต้องพึ่งพาการป้องปรามจากวอชิงตัน

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.newsweek.com/japan-nuclear-weapon-china-united-states-11282660